Pierwsza tura wyborów uzupełniających do Seimasu w jednomandatowym okręgu Nalšios Północna przyniosła znaczący sukces partiom tworzącym w litewskim parlamencie dziewięcioosobową Frakcję Chłopów-Zielonych i Związku Chrześcijańskich Rodzin. Kandydat Litewskiego Związku Chłopów i Zielonych Gintautas Kindurys wygrał głosowanie, uzyskując 21,3 proc. ważnie oddanych głosów. Z kolei reprezentujący AWPL – ZChR Wiktor Woronin otrzymał 8,3 proc. w całym okręgu i zanotował bardzo dobre wyniki w miejscowościach zamieszkanych przez Polaków i inne mniejszości narodowe. Łączny rezultat kandydatów obu partnerskich ugrupowań wyniósł około 30 proc. Oznacza to, że niemal co trzeci głosujący poparł przedstawiciela jednej z partii tworzących wspólną frakcję sejmową. Do drugiej tury przeszli Gintautas Kindurys oraz kandydatka liberałów Mėta Paulauskė, która zdobyła 17,4 proc. głosów. Trzecie miejsce z 15,1 proc. zajęła Dalia Štraupaitė ze Związku Narodu i Sprawiedliwości.
Wygrana AWPL–ZChR w Turmontach, drugie miejsce w Rymszanach i czwarte w dzielnicach Wisagini
W Turmontach, gdzie każdy trzeci mieszkaniec jest Polakiem, kandydat AWPL-ZChR otrzymał aż 30 proc. głosów, zajmując zdecydowanie pierwsze miejsce w tej dzielnicy. Natomiast w Rymszanach z wynikiem 23,1 proc. Wiktor Woronin był drugi tuż za zwycięzcą w okręgu G. Kindurysem, który uzyskał w tej dzielnicy 26,9 procent. W obwodach Wisagini, miasta zamieszkanego przez liczną społeczność mniejszości narodowych, Wiktor Woronin uzyskał 13 proc. głosów, podczas gdy kandydat rządzącej Litewskiej Partii Socjaldemokratycznej Władysław Kondratowicz otrzymał zaledwie 5 proc. i był aż szósty. Jak widzimy, w Turmontach wynik AWPL–ZChR był około pięć razy wyższy niż rezultat socjaldemokratów, około 30 proc. wobec 6 proc., w kilkunastu obwodach Wisagini Woronin zdobył 2,5 razy większe poparcie niż Kondratowicz.
Politolog dr Bogusław Rogalski ocenił na Facebooku, że rezultat ten potwierdza mocną pozycję AWPL–ZChR wśród Polaków i innych mniejszości narodowych. „Akcja Wyborcza Polaków na Litwie – Związek Chrześcijańskich Rodzin odniosła bezapelacyjny sukces w dzielnicach wyborczych zamieszkałych przez Polaków i mniejszości narodowe. Co bardzo istotne i symboliczne, kandydat AWPL–ZChR pokonał kandydata socjaldemokratów trzy a nawet pięciokrotnie wyższym wynikiem” – napisał Rogalski.
Zdaniem politologa wyborcy nie ulegli intensywnej kampanii prowadzonej przez największą partię rządzącą ani pospiesznym uchwałom przed samymi wyborami utworzenia specjalnej strefy ekonomicznej i inwestycyjnej. W jego ocenie wynik jest również dobrym prognostykiem dla AWPL–ZChR przed kolejnymi wyborami samorządowymi.
Owocna współpraca Chłopów i Zielonych oraz AWPL–ZChR na szczeblu krajowym i europejskim
Wynik w Nalšios Północnej wpisuje się w szerszą współpracę Litewskiego Związku Chłopów i Zielonych oraz AWPL–ZChR. W Seimasie oba ugrupowania tworzą wspólną, dziewięcioosobową frakcję pod łączącą nazwą. Jej powołanie pokazało, że polska partia jest aktywnym, stabilnym i wiarygodnym partnerem. Ugrupowania nie konkurują przy tym o dokładnie ten sam elektorat, lecz w dużej mierze się uzupełniają. Chłopi-Zieloni są silniejsi w części regionów litewskich, natomiast AWPL–ZChR zachowuje znaczące poparcie wśród Polaków, innych mniejszości narodowych oraz w regionie wileńskim. Współpraca ma także wymiar europejski. Europoseł Chłopów-Zielonych Aurelijus Veryga, zaproszony przez lidera AWPL–ZChR, przystąpił do frakcji Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. Znalazł się on w litewskiej delegacji w ramach EKR, której przewodniczy europoseł Waldemar Tomaszewski. Oznacza to, że współpraca na linii AWPL–ZChR – Chłopi-Zieloni rozwija się równolegle w Seimasie i Parlamencie Europejskim. Łączny wynik około 30 proc. w wyborach uzupełniających do Seimasu pokazuje potencjał takiego porozumienia również w przyszłych kampaniach. Naturalnym scenariuszem przed drugą turą jest więc poparcie Gintautasa Kindurysa przez AWPL–ZChR.
Dotkliwa porażka rządzących socjaldemokratów i konserwatystów
Drugą stroną wyborczego rozstrzygnięcia jest słaby rezultat Litewskiej Partii Socjaldemokratycznej. Jej kandydat, zdymisjonowany minister spraw wewnętrznych, a dziś kanclerz ministerstwa środowiska Władysław Kondratowicz przegrał wyraźnie i to jego osobista wielka porażka, uzyskał 9 proc. głosów i zajął dopiero piąte miejsce. To szczególnie bolesny wynik dla partii rządzącej, dysponującej znacznie większymi możliwościami organizacyjnymi, finansowymi i medialnymi niż mniejsze ugrupowania. Kondratowicz nie tylko nie wszedł do drugiej tury, ale w Turmontach, Rymszanach i wszystkich 11 dzielnicach Wisagini przegrał z kretesem z kandydatem AWPL–ZChR.
Komentator polityczny, politolog Skirmantas Malinauskas uznał rezultat byłego ministra, który z pobudek karierowiczowskich zdradził polskie środowisko, za ostrzeżenie dla całej partii: „W. Kondratowicz staje się spaloną kartą i ogólnie jest to wyraźny znak tego, co czeka socjaldemokratów. Jeśli ich czołowym postaciom tak nie idzie, mniej znani politycy nie mają żadnych szans”. Malinauskas zwrócił uwagę, że rozpoznawalność nazwiska i poparcie dużego ugrupowania nie gwarantują zaufania wyborców: „Możesz być postrzegany jako ekspert, możesz zostać wystawiony przez dużą i obecnie popularną partię, a i tak nie uchroni cię to przed druzgocącą porażką”.
Chociaż wybory uzupełniające w jednym okręgu nie mogą być automatycznie uznane za pełny obraz nastrojów w całym kraju, były one pierwszą okazją od dwóch lat do bezpośredniej oceny pracy partii politycznych. Z tej perspektywy wynik socjaldemokratów stanowi poważny sygnał ostrzegawczy, podsumował politolog Malinauskas.
Konserwatyści poniżej trzech procent
Politolodzy podkreślają także, że równie dotkliwą porażkę poniósł Związek Ojczyzny–Litewscy Chrześcijańscy Demokraci. Kandydat konserwatystów Andriejus Šildiajevas zajął dopiero dziewiąte miejsce, nie przekraczając nawet 3 proc. głosów. Dwie największe i najbardziej rozpoznawalne partie litewskiej sceny politycznej, rządzący socjaldemokraci oraz konserwatyści, znalazły się więc daleko poza drugą turą. Szczególnie kontrastuje to z bardzo dobrym wspólnym wynikiem Chłopów-Zielonych i AWPL–ZChR, sięgającym około 30 proc. Słabo wypadli również kandydaci innych ugrupowań parlamentarnych. Były minister kultury Ignotas Adomavičius ze „Świtu Niemna” z 6,5 proc. zajął siódme miejsce, a Antanas Šakalys ze współtworzącego obecny rząd Związku Demokratów „W imię Litwy” z 5,7 proc. zajął ósme miejsce.
Niewysoka frekwencja, ale czytelny sygnał polityczny
W okręgu Nalšios Północna do głosowania uprawnionych było 28 435 osób. W wyborach uczestniczyło 9164 wyborców, co dało frekwencję na poziomie 32,2 proc. Głosowali mieszkańcy rejonu ignalińskiego, samorządu Wisagini oraz trzech obwodów w samorządzie rejonu jezioroskiego: Sałok, Smołw i Turmont. Wybory rozpisano po śmierci wybranego wcześniej w tym okręgu posła Jevgenija Šuklina. Niewysoka frekwencja nie zmienia jednak faktu, że wyniki pokazują trzy wyraźne tendencje: rosnący potencjał współpracy Chłopów-Zielonych z AWPL–ZChR, utrzymujące się bardzo wysokie poparcie polskiej partii wśród Polaków i mniejszości narodowych oraz poważne problemy socjaldemokratów i konserwatystów.
Jeżeli współpraca obu partii zostanie utrzymana, a wyborcy AWPL–ZChR poprą w drugiej turze Kindurysa, zwycięstwo kandydata Chłopów-Zielonych stanie się całkiem realne. W takim scenariuszu wybory w Nalšios Północnej mogą zostać zapamiętane nie tylko jako lokalna elekcja uzupełniająca, lecz także jako pierwszy wyraźny sprawdzian nowego, zmieniającego się układu sił na litewskiej scenie politycznej.
