{"id":23641,"date":"2022-02-19T16:21:14","date_gmt":"2022-02-19T16:21:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.awpl.lt?p=23641"},"modified":"2022-02-19T16:23:37","modified_gmt":"2022-02-19T16:23:37","slug":"nie-moze-byc-czlowieka-bez-narodowosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.awpl.lt?p=23641","title":{"rendered":"Nie mo\u017ce by\u0107 cz\u0142owieka bez narodowo\u015bci"},"content":{"rendered":"

Waldemar Tomaszewski powiedzia\u0142 dziennikarzowi portalu Kresy.pl, dlaczego uwa\u017ca, \u017ce ostatnie wybory zosta\u0142y sfa\u0142szowane na niekorzy\u015b\u0107 partii miejscowych Polak\u00f3w, dlaczego ich liczba w ostatnim litewskim spisie jest zani\u017cona oraz jak Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie poradzi\u0142 sobie w warunkach konfliktu z cz\u0119\u015bci\u0105 instytucji odpowiedzialnych w Warszawie za wsparcie rodak\u00f3w poza granicami.
\n 
\nKarol Ka\u017amierczak: Mija ju\u017c ponad rok, odk\u0105d Akcja Wyborcza Polak\u00f3w na Litwie-Zwi\u0105zek Chrze\u015bcija\u0144skich Rodzin funkcjonuje z mniejsz\u0105 parlamentarn\u0105 reprezentacj\u0105. Dlaczego w wyborach w 2020 r. partia nie przekroczy\u0142a progu wyborczego?<\/strong><\/p>\n

Waldemar Tomaszewski: <\/strong>Otrzymali\u015bmy a\u017c 5 proc. g\u0142os\u00f3w wa\u017cnych, jednak by\u0142o to rzekomo 4,8 proc. og\u00f3\u0142u g\u0142osuj\u0105cych. Formalnie wi\u0119c nie przekroczyli\u015bmy progu wyborczego, ale jeste\u015bmy mocno przekonani, \u017ce te wybory sfa\u0142szowano. Pr\u00f3bowali\u015bmy zaskar\u017cy\u0107 wyniki w s\u0105dzie. S\u0105d Konstytucyjny zatwierdza wyniki wybor\u00f3w, lecz skarg\u0119 do niego mo\u017ce skierowa\u0107 prezydent lub parlament. Prezydent, kt\u00f3ry dopiero wszed\u0142 w\u00f3wczas w funkcj\u0119, niezbyt prawniczym j\u0119zykiem stwierdzi\u0142, \u017ce nie widzi problemu. W parlamencie skarga by\u0142a sabotowana. Skarg\u0119 trzeba z\u0142o\u017cy\u0107 w ci\u0105gu 72 godzin od og\u0142oszenia wyniku wybor\u00f3w.<\/p>\n

I nie by\u0142o wi\u0119kszo\u015bci dla poparcia waszej skargi?<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a, tylko przewodnicz\u0105cy parlamentu Viktoras Pranckietis schowa\u0142 j\u0105 na pierwsze 48 godzin. Zacz\u0119li\u015bmy alarmowa\u0107. P\u00f3\u017aniej uchwa\u0142a zosta\u0142a przyj\u0119ta, wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Sejmie popar\u0142a skarg\u0119 i wp\u0142yn\u0119\u0142a ona do S\u0105du Konstytucyjnego. Jednak s\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce formalnie nie dotrzymano terminu 72 godzin. W sobot\u0119 by\u0142o posiedzenie komisji wyborczej, my ju\u017c mieli\u015bmy przyszykowane dwa warianty, z zaskar\u017ceniem lub bez zaskar\u017cenia. Cho\u0107 prognozowali\u015bmy, \u017ce komisja wyborcza nie uzna fa\u0142szerstwa wybor\u00f3w. W niedziel\u0119 projekt uchwa\u0142y w sprawie zaskar\u017cenia wyniku wybor\u00f3w zosta\u0142 zarejestrowany w parlamencie. Tego samego dnia przewodnicz\u0105cy Sejmu spotka\u0142 si\u0119 z przewodnicz\u0105cym S\u0105du Konstytucyjnego Dainiusem \u017dalimasem. Twierdzili, \u017ce formalnie omawiali spraw\u0119 pierwszego posiedzenia parlamentu, kt\u00f3re mia\u0142o si\u0119 odby\u0107 w po\u0142owie listopada, a to by\u0142 koniec pa\u017adziernika. Nasz wniosek jest taki, \u017ce przewodnicz\u0105cy Sejmu zosta\u0142 poproszony, by wstrzyma\u0107 skarg\u0119. Co r\u00f3wnie interesuj\u0105ce, przewodnicz\u0105cy S\u0105du Konstytucyjnego w\u00f3wczas ju\u017c przez p\u00f3\u0142 roku pracowa\u0142 nielegalnie, bo zgodnie z prawem kadencja trwa dziewi\u0119\u0107 lat i kropka. Jednak wbrew prawu zrobili go pe\u0142ni\u0105cym obowi\u0105zki i sprawowa\u0142 funkcj\u0119 jeszcze przez p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n

A na czym konkretnie fa\u0142szerstwa wyborcze mia\u0142y polega\u0107?<\/strong><\/p>\n

G\u0142osy na AWPL-ZChR by\u0142y masowo zaliczane jako niewa\u017cne. Na przyk\u0142ad w jednej z komisji wyborczych w Wilnie, w obwodzie 120 g\u0142os\u00f3w pad\u0142o na nas, ale 17 naszych g\u0142os\u00f3w by\u0142o uznanych za niewa\u017cne, bowiem zosta\u0142y oddane na kartach bez piecz\u0105tki komisji. Dawali takie karty ludziom o polskich nazwiskach. W kilkunastu obwodach odnotowali\u015bmy takie fakty. W niekt\u00f3rych obwodach co si\u00f3dma, co sz\u00f3sta karta z g\u0142osem na nas by\u0142a bez piecz\u0105tki. Zabrak\u0142o nam oko\u0142o 2,3 tys. g\u0142os\u00f3w do przekroczenie progu wyborczego, a na Litwie jest 2 tys. obwod\u00f3w. Wystarczy, \u017ce zabierzesz po jednym g\u0142osie w ka\u017cdym. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c, \u017ce poza Wile\u0144szczyzn\u0105 nie mo\u017cemy sprawdzi\u0107 jak g\u0142osowano w obwodach. Nie sprawdzimy ile mamy g\u0142os\u00f3w w Kownie, bo tam nie mamy swoich ludzi w komisjach obwodowych. Fa\u0142szowania by\u0142y odnotowywane i poprzednio, dlatego zawsze musieli\u015bmy mie\u0107 zapas g\u0142os\u00f3w. Je\u015bli zapas jest w granicach 10 tys. to wtedy ci\u0119\u017cko sfa\u0142szowa\u0107.<\/p>\n

To jedyne problemy z procedur\u0105 wyborcz\u0105?<\/strong><\/p>\n

Tego rodzaju fa\u0142szerstwa nie by\u0142y osamotnione. By\u0142o jeszcze ra\u017c\u0105ce naruszenie prawa pod wzgl\u0119dem finansowania kampanii wyborczej. Jeden z publicyst\u00f3w Andrius Tapinas, kt\u00f3ry mia\u0142 programy w Laisv\u0117s TV, wyda\u0142 oczerniaj\u0105c\u0105 nas gazetk\u0119 w nak\u0142adzie 300 tys. egzemplarzy. A mamy 2,5 mln wyborc\u00f3w, zatem 300 tys. to oko\u0142o 12 proc. wyborc\u00f3w. To jak 4 mln w Polsce. Dostarczy\u0142 to poczt\u0105 do obywateli, na to posz\u0142y grube pieni\u0105dze. Tapinas nigdy nie wskaza\u0142 swoich \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania. Poza gazetk\u0105, dwa dni przed cisz\u0105 wyborcz\u0105 Tapinas opublikowa\u0142 w Internecie oczerniaj\u0105cy nas spot, kt\u00f3ry mia\u0142 200 tys. wej\u015b\u0107. Mimo tego, \u017ce ustawa bardzo wyra\u017anie zabrania prowadzenia negatywnej kampanii wyborczej na 10 dni przed wyborami w mediach niecodziennych i 5 dni przed wyborami w mediach codziennych. Z tego powodu, \u017ce nie ma czasu na reakcj\u0119, na odpowied\u017a. Tego nie mo\u017ce by\u0107 w og\u00f3le. A zosta\u0142o zrobione w skali masowej. S\u0105d Konstytucyjny powinien orzec, \u017ce dzia\u0142anie Tapinasa jest sprzeczne z ustaw\u0105. To na pewno mia\u0142o decyduj\u0105cy wp\u0142yw na wynik wyborczy, bo nawet je\u015bli to podzia\u0142a\u0142o na jeden procent odbiorc\u00f3w to ju\u017c kosztowa\u0142o nas g\u0142osy potrzebne do przekroczenia progu wyborczego. Tapinas sta\u0142 si\u0119 nielegalnym uczestnikiem kampanii wyborczej, jako taki powinien zarejestrowa\u0107 si\u0119 na 90 dni przed wyborami. Inny temat, \u017ce Laisv\u0117s TV ma tak\u0105 sam\u0105 nazw\u0119 jak Partia Wolno\u015bci. Tapinas ich wspiera\u0142. To by\u0142o nielegalne. Ta telewizja powinna by\u0142a zarejestrowa\u0107 si\u0119, przedstawi\u0107 cenniki audycji wyborczych. Jednak przy tak ra\u017c\u0105cym z\u0142amaniu ustawy wyborczej pozbawili nas mo\u017cliwo\u015bci bronienia swoich praw w s\u0105dzie, co jest kluczowym standardem Europy.<\/p>\n

AWPL-ZChR zosta\u0142a wi\u0119c z trzema pos\u0142ami w Seimasie wybranymi z okr\u0119g\u00f3w jednomandatowych. Nie ma swojej frakcji, jej przedstawiciele s\u0105 we frakcji mieszanej \u2013 frakcji region\u00f3w. Jej sytuacja na scenie nie jest \u0142atwa. Rz\u0105dz\u0105 si\u0142y polityczne, z kt\u00f3rymi nigdy nie mogli\u015bcie si\u0119 porozumie\u0107 \u2013 Zwi\u0105zek Ojczyzny, Ruch Libera\u0142\u00f3w i w\u0142a\u015bnie Partia Wolno\u015bci. G\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 opozycji jest wasz by\u0142y koalicjant \u2013 Litewski Zwi\u0105zek Rolnik\u00f3w i Zielonych, kt\u00f3ry jednak by\u0142 g\u0142\u00f3wnym przeciwnikiem uchwalonej niedawno ustawy o pisowni nazwisk. By\u0142y premier z ramienia tej partii Saulius Skvernelis dokona\u0142 roz\u0142amu i zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do obozu rz\u0105dz\u0105cego. Jak partia mo\u017ce pozycjonowa\u0107 si\u0119 w takich warunkach?<\/strong><\/p>\n

Stracili\u015bmy czterech pos\u0142\u00f3w. Pami\u0119tam jednak sytuacj\u0119, gdy w Sejmie byli\u015bmy tylko we dw\u00f3ch z Gabrielem Janem Mincewiczem, a zawi\u0105zali\u015bmy koalicj\u0119 z parti\u0105 Rolandasa Paksasa i mieli\u015bmy wiceszefa okr\u0119gu wile\u0144skiego, a Jan Dzilbo zosta\u0142 wiceministrem o\u015bwiaty. W\u0142a\u015bnie te dwa g\u0142osy si\u0119 liczy\u0142y, a dzi\u015b nawet potencjalnych osiem by\u0142oby bez znaczenia. Dla nas o wiele wi\u0119kszym minusem jest to, \u017ce os\u0142ab\u0142y nasze podstawy dla pracy organizacyjnej. Nie posiadamy swojej frakcji \u2013 to minus dwa etaty. Minus 4 pos\u0142\u00f3w \u2013 to minus 12 etat\u00f3w asystent\u00f3w. Zmniejszy\u0142o to nasz potencja\u0142 organizacyjny, pracy w terenie, aktywno\u015bci medialnej. W samorz\u0105dzie ostatnio wypadli\u015bmy z koalicji rz\u0105dz\u0105cej w rejonie trockim, mimo bardzo udanych wybor\u00f3w, co jest pewnym paradoksem. To kolejne stracone trzy etaty i problem z zatrudnieniem do\u015bwiadczonych polityk\u00f3w. W Sejmie koalicja ma wi\u0119kszo\u015b\u0107, nie jeste\u015bmy j\u0119zyczkiem u wagi jak w roku 2000 czy 2006, gdy z Leokadi\u0105 Poczykowsk\u0105 te\u017c wynegocjowali\u015bmy wiceministra spraw zagranicznych, wiceszefa administracji okr\u0119gu wile\u0144skiego i doradc\u0119 rz\u0105du. W obecnym uk\u0142adzie nie ma na to szansy.<\/p>\n

Scena parlamentarna jest dosy\u0107 pstra. Jest wiele partii, wiele frakcji, a niekt\u00f3re si\u0119 dziel\u0105. Na Litwie zawsze jest sze\u015b\u0107 albo i siedem klub\u00f3w parlamentarnych. I to mimo tego, \u017ce u nas trzeba proporcjonalnie wi\u0119cej pos\u0142\u00f3w, by za\u0142o\u017cy\u0107 klub. W Polsce wystarczy 15 pos\u0142\u00f3w, nieco ponad trzy procent sk\u0142adu izby, u nas trzeba siedmiu pos\u0142\u00f3w i jest to oko\u0142o pi\u0119ciu procent sk\u0142adu. Do roku 2004 wystarczy\u0142o trzech pos\u0142\u00f3w, ale potem zwi\u0119kszyli t\u0119 liczb\u0119. Scena parlamentarna jest zr\u00f3\u017cnicowana tak\u017ce dlatego, \u017ce u nas cz\u0119\u015b\u0107 pos\u0142\u00f3w jest wybierana w okr\u0119gach jednomandatowych, wi\u0119kszo\u015bciowych. Tam mog\u0105 by\u0107 kandydaci niezale\u017cni i jest czw\u00f3rka takich pos\u0142\u00f3w w naszym parlamencie, w tym dw\u00f3ch w naszej frakcji region\u00f3w. Nasza tr\u00f3jka ma w tej frakcji mocn\u0105 pozycj\u0119. Obecnie przewodniczy jej wiceprezes AWPL-ZChR Rita Tama\u0161unien\u0117. Co daje wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci w kontaktach z kierownictwem Sejmu, z prezydentem, w kwestiach organizacyjnych. Mamy uk\u0142ad, \u017ce stanowisko przewodnicz\u0105cego jest we frakcji rotacyjne. Nasz przedstawiciel jest przewodnicz\u0105cym albo wiceprzewodnicz\u0105cym. To pierwsze stanowisko mieli\u015bmy od pocz\u0105tku kadencji do marca 2021 r., a teraz mamy od wrze\u015bnia do marca.<\/p>\n

Sama strona opozycyjna jest podzielona. Socjaldemokraci z 13 pos\u0142ami nie maj\u0105 wielkiego wp\u0142ywu. Ch\u0142opi i Zieloni podzielili si\u0119 na dwie frakcje, a jest jeszcze Partia Pracy. Nie da si\u0119 stworzy\u0107 sp\u00f3jnego uk\u0142adu opozycyjnego, wybra\u0107 lidera opozycji. Wiadomo, wybory si\u0119 sko\u0144czy\u0142y \u2013 wybory si\u0119 zacz\u0119\u0142y, szykujemy si\u0119 do nast\u0119pnych. Staramy si\u0119 wzmocni\u0107 nasz\u0105 pozycj\u0119 w sytuacji ogromnej konkurencji w\u015br\u00f3d partii, z kt\u00f3rych 10 otrzymuje publiczne finansowanie. U nas wystarczy, aby partia zdoby\u0142a 2 proc. g\u0142os\u00f3w by otrzyma\u0142a finansowanie. Nie jest wi\u0119c \u0142atwo przy tak wielkiej konkurencji zdobywa\u0107 g\u0142osy. W 1994 r., gdy dla mniejszo\u015bci nie obowi\u0105zywa\u0142 pr\u00f3g wyborczy Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie mia\u0142 cztery mandaty. Dwa z okr\u0119g\u00f3w wi\u0119kszo\u015bciowych (teraz mamy z nich trzy), a dwa z listy krajowej, bo nie by\u0142o progu, przy wyniku 2,1 proc. Co zreszt\u0105 te\u017c pokazuje jaki jest wzrost poparcia od tego czasu dla AWPL, ostatnio 4,8 proc.<\/p>\n

Jest Pan obecnie zar\u00f3wno liderem partii politycznej Polak\u00f3w, jak i g\u0142\u00f3wnej organizacji spo\u0142ecznej polskiej mniejszo\u015bci.<\/strong><\/p>\n

Od roku 1988 Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie pe\u0142ni\u0142 obie role. W 1994 r. zosta\u0142a zmieniona ustawa, zosta\u0142o to zrobione g\u0142\u00f3wnie przeciwko nam i dzisiaj mamy dwie organizacje. Jednak \u015bci\u015ble ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105. Cho\u0107 niekt\u00f3rzy mo\u017ce my\u015bleli, \u017ce b\u0119dzie inaczej. Dzi\u015b jestem liderem obu organizacji. Wracamy do korzeni jednej organizacji. Cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aczy ZPL zajmuje si\u0119 tylko sprawami spo\u0142ecznymi, a cz\u0119\u015b\u0107 tak\u017ce politycznymi. Patrz\u0105c na lider\u00f3w lokalnych \u2013 Zdzis\u0142aw Palewicz jest prezesem oddzia\u0142u Zwi\u0105zku i Akcji w rejonie solecznickim, Jaros\u0142aw Narkiewicz jest wiceszefem i Zwi\u0105zku, i Akcji. Maria Rek\u015b\u0107 jest wiceszefem AWPL i wiceprezesem ZPL rejonu wile\u0144skiego. Praktycznie wszyscy cz\u0142onkowie AWPL s\u0105 te\u017c cz\u0142onkami ZPL. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c musimy utrzyma\u0107 mocn\u0105 pozycj\u0119,by skutecznie rozstrzyga\u0107 problemy, niekt\u00f3re z nich ju\u017c dojrza\u0142y do rozwi\u0105zania. Sejm przeg\u0142osowa\u0142 ustaw\u0119 w sprawie pisowni nazwisk.<\/p>\n

W Polsce niekt\u00f3rzy og\u0142osili sukces w zwi\u0105zku z jej przeg\u0142osowaniem. Inni jednak krytykowali t\u0119 ustaw\u0119 wskazuj\u0105c, \u017ce jest to co najwy\u017cej p\u00f3\u0142 kroku do przodu i mo\u017ce by\u0107 ona wykorzystywana jako pretekst do zamkni\u0119cia tematu. Jaka jest Pana ocena tej ustawy?<\/strong><\/p>\n

Oceniam jednoznacznie, \u017ce jest to pozytywna decyzja. Jednak jest \u201eale\u201d i po przecinku r\u00f3\u017cne rozwa\u017cania. Kto\u015b mo\u017ce zapyta\u0107: dlaczego tak p\u00f3\u017ano? Kto\u015b mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce nie dopuszczono wszystkich liter. Jednak pierwszy krok zosta\u0142 zrobiony. Widoczny jest taki pozytywizm, odnoszenie niewielkich zwyci\u0119stw, ale jednak zwyci\u0119stw. Oczywi\u015bcie sprawa nie jest do ko\u0144ca rozstrzygni\u0119ta, jeste\u015bmy jednak na dobrej drodze i trzeba to wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107.<\/p>\n

Wyjdziecie z inicjatyw\u0105 dalszych zmian w tym wzgl\u0119dzie?<\/strong><\/p>\n

Zg\u0142osili\u015bmy ju\u017c projekt w czasie przyjmowania tej ustawy. Nie otrzyma\u0142 poparcia wi\u0119kszo\u015bci lecz 16 g\u0142os\u00f3w. Mniej wi\u0119cej z ka\u017cdego klubu kto\u015b popar\u0142. Czyli dla niekt\u00f3rych os\u00f3b jest ewidentne, \u017ce temat jest sztucznie przeci\u0105gany. A przecie\u017c to europejski standard. Dawno ju\u017c wszyscy pisz\u0105 \u201eChurchill\u201d, a my jeszcze piszemy \u201e\u010cer\u010dilis\u201d i nikt tego nie mo\u017ce w Europie przeczyta\u0107. Ca\u0142e \u015brodowisko akademickie \u015bwiata pisze oryginalnie, a my inaczej. Dla ludzi rozgarni\u0119tych i niemaj\u0105cych uprzedze\u0144 jest oczywiste, \u017ce ten temat dawno powinien by\u0107 rozstrzygni\u0119ty. Obecnie same Litwinki ten proces bardzo mocno przyspieszaj\u0105, bo wiele z nich wysz\u0142o za m\u0105\u017c za obcokrajowc\u00f3w i nie mog\u0105 przyj\u0105\u0107 nazwiska swojego m\u0119\u017ca, poprawnie zapisa\u0107 go w paszporcie. To nonsens \u2013 dwa r\u00f3\u017cne nazwiska w rodzinie. S\u0105dy orzekaj\u0105, \u017ce tak nie mo\u017ce by\u0107. Ten temat sam z siebie ju\u017c dojrza\u0142, nawet jak kto\u015b nie uznaje argument\u00f3w mniejszo\u015bci narodowych.<\/p>\n

Uwa\u017ca Pan wi\u0119c, \u017ce jest bliska perspektywa ca\u0142kowitego rozwi\u0105zania tego problemu?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce tak. Wystarczy doda\u0107 litery ze znakami diakrytycznymi. Takie litery s\u0105 nie tylko w j\u0119zyku polskim. W j\u0119zykach Unii Europejskiej mo\u017ce by\u0107 ich oko\u0142o stu. S\u0105 niemieckie, szwedzkie, du\u0144skie \u2013 jaki to problem w dzisiejszym \u015bwiecie? Wprowadzenie nieskomplikowanego oprogramowania komputerowego i wszystko. Klikni\u0119cie klawiatury, system dzia\u0142a i drukuje. W Parlamencie Europejskim jest u\u017cywana nawet cyrylica w przypadku bu\u0142garskich deputowanych. I nie ma z tym problemu. Mamy Litwin\u00f3w, kt\u00f3rzy wyemigrowali, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 ju\u017c na sta\u0142e, do kraj\u00f3w UE. A jest ich oko\u0142o 500 tys. Oni te\u017c zechc\u0105, by ich nazwiska by\u0142y pisane z litewskimi znakami diakrytycznymi. Musimy by\u0107 wi\u0119c symetryczni w tej sprawie. Innej drogi nie ma, cho\u0107 mo\u017ce to jeszcze troch\u0119 potrwa\u0107. Czekamy na 1 maja a\u017c wejdzie w \u017cycie ta ustawa. Czekamy na przepisy wykonawcze, mamy nadziej\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 konkretne.<\/p>\n

ZPL b\u0119dzie propagowa\u0142 w\u015br\u00f3d polskich mieszka\u0144c\u00f3w Litwy ide\u0119 zmian w dokumentach w kierunku oryginalnego zapisu nazwisk?<\/strong><\/p>\n

Zawsze to robili\u015bmy i robimy. Jednak w og\u00f3lnej sytuacji dominacji j\u0119zyka pa\u0144stwowego jest to nie\u0142atwe. Dzi\u0119ki naszej inicjatywie mamy prawo zapisywa\u0107 oryginalnie nazwiska w Kartach Polaka. To ju\u017c jest co\u015b. W wewn\u0119trznej dokumentacji Zwi\u0105zku i Akcji, w legitymacjach te\u017c zapisujemy poprawnie. Trzymamy si\u0119 tej linii zachowania swojego j\u0119zyka. Zaanga\u017cowanie w to samorz\u0105d\u00f3w, przedstawicieli terenowych jest bardzo wa\u017cne. Jednak procesy asymilacyjne post\u0119puj\u0105. Wi\u0119c przysz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie zale\u017ca\u0142a od postawy ka\u017cdej rodziny. W Internecie, na Facebooku, nikt nie zabrania pisa\u0107 poprawnie, a niekt\u00f3rzy w dw\u00f3ch j\u0119zykach pisz\u0105, a niekt\u00f3rzy tylko w jednym, nieoryginalnym. Przez te 30 lat nast\u0105pi\u0142o niema\u0142e spustoszenie. W 1994 r. zosta\u0142 podpisany Traktat polsko-litewski, w 1995 r. powinna by\u0107 przyj\u0119ta ustawa, ale jej nie by\u0142o. Ani w 2000 roku, ani 2010, tylko w 2022. To zwlekanie by\u0142o \u0142amaniem traktatu. I to spowodowa\u0142o pewne poddanie si\u0119. I dzi\u015b nie ka\u017cdy dba o nazwisko. Cz\u0119\u015b\u0107 ludzi osi\u0105ga\u0142a zmian\u0119 pisowni imion w s\u0105dzie. Jednak system jest tak ustawiony, by wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi z tego nie korzysta\u0142a. Nie ka\u017cdy ma charakter, czy mo\u017cliwo\u015bci. Wiele nerw\u00f3w to kosztuje. Gdy w 1999 r. urodzi\u0142 si\u0119 m\u00f3j syn Pawe\u0142 to \u017conie te\u017c podsun\u0119li metryk\u0119 z wpisem Pavelas Toma\u0161evskis. Moja \u017cona na to: \u201eCo to jest? Przecie\u017c ja Tomaszewska, m\u0105\u017c Tomaszewski\u201d. I otrzyma\u0142a odpowied\u017a, \u017ce takie s\u0105 wytyczne, a jak ma by\u0107 inaczej to o\u015bwiadczenie potrzebne. A nie ka\u017cdy tak b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142. Kto\u015b machnie r\u0119k\u0105, kto\u015b mo\u017ce nie wie, \u017ce mo\u017ce o\u015bwiadczenie napisa\u0107, kto\u015b uzna, \u017ce skoro s\u0105 takie naciski na tle narodowo\u015bciowym, to mo\u017ce poddajmy si\u0119.<\/p>\n

Zgodnie z porozumieniami zawartymi na szczeblu mi\u0119dzyresortowym z 2019 i 2020 r. w bie\u017c\u0105cym roku szkolnym w szko\u0142ach na Litwie mia\u0142a wr\u00f3ci\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru j\u0119zyka polskiego na pa\u0144stwowym egzaminie maturalnym. Czyta\u0142em Pana o\u015bwiadczenie z 20 stycznia, w kt\u00f3rym oskar\u017cy\u0142 Pan litewskich urz\u0119dnik\u00f3w o sabotowanie tych porozumie\u0144.<\/p>\n

To by\u0142o o\u015bwiadczenie Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Litwie, przyj\u0119te jednog\u0142o\u015bnie, ja mia\u0142em zaszczyt podpisa\u0107. W prawie rzymskim jest zasada, \u017ce um\u00f3w nale\u017cy dotrzymywa\u0107, pacta sunt servanda. Niestety nowy rz\u0105d Litwy zacz\u0105\u0142 sabotowa\u0107 wykonanie tych um\u00f3w. A przecie\u017c jest ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 obowi\u0105zywania porozumie\u0144, niewa\u017cne czy jest nowa wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarna. Najwy\u017cej mo\u017cna odwo\u0142a\u0107 umow\u0119. Nie mo\u017cna nie wykonywa\u0107 tego, co jest podpisane, czego nie odwo\u0142ano i udawa\u0107 Greka. Ministerialni urz\u0119dnicy m\u00f3wi\u0105 ju\u017c, \u017ce pa\u0144stwowa matura z j\u0119zyka polskiego b\u0119dzie w 2024 r. A potem, \u017ce mo\u017ce jednak w 2025 r. W tej sytuacji nast\u0105pi\u0142a dosy\u0107 ostra reakcja ZPL. Oczywi\u015bcie, jest kwestia, \u017ce inne akty prawne nie pozwalaj\u0105 na realizacj\u0119 porozumie\u0144, \u017ce jest potrzebny okres przygotowawczy. Tylko czy urz\u0119dnicy o tym nie wiedzieli? Oczywi\u015bcie wiedzieli. Po drugie, gdy 10 lat temu wprowadzili ujednolicony egzamin maturalny z j\u0119zyka litewskiego to nikt na formalno\u015bci nie zwraca\u0142 uwagi, na czas przej\u015bciowy, na to, \u017ce polskie szko\u0142y musia\u0142y si\u0119 przygotowa\u0107. Zacz\u0105\u0142 od razu obowi\u0105zywa\u0107. To s\u0105 podw\u00f3jne standardy.<\/p>\n

Czy wobec takiej sytuacji w\u0142adze Polski nie powinny zareagowa\u0107 ostrzej?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce nie zawsze trzeba wci\u0105ga\u0107 w\u0142adze Polski w szczeg\u00f3\u0142y. Nasi urz\u0119dnicy chc\u0105 wci\u0105ga\u0107 w szczeg\u00f3\u0142y i w nich utopi\u0107 problem. Ubolewamy, \u017ce tak dzia\u0142aj\u0105 urz\u0119dnicy litewskiego rz\u0105du i ministerstwa, kt\u00f3rzy powinni wykonywa\u0107 prawo. Na to wskazujemy. Natomiast, je\u015bli to nie nast\u0105pi w roku 2022 r., to my ten rok czy dwa poczekamy, nie tyle czekali\u015bmy. Wizyta wiceministra Tomasza Rzymkowskiego by\u0142a bardzo pozytywna. Trzeba utrzyma\u0107 t\u0119 dobr\u0105 atmosfer\u0119. W 2024 r. to b\u0119dzie jeszcze przy tym rz\u0105dzie, zobaczymy czy dotrzymaj\u0105 s\u0142owa.<\/p>\n

Istniej\u0105 inne problemy, kt\u00f3re wymagaj\u0105 natychmiastowej reakcji. M\u00f3wi\u0119 o ostatnich pr\u00f3bach zamykania polskich szk\u00f3\u0142 i zwrocie ziemi. Zwrotu nie otrzyma\u0142o jeszcze 4 tys. naszych rodzin. Wa\u017cny jest ka\u017cdy dzie\u0144, ka\u017cdy miesi\u0105c. Ludziom na si\u0142\u0119 wciska si\u0119 rekompensat\u0119 \u015bmiesznej wysoko\u015bci \u2013 po 2-3 tys. euro za hektar terenu na terenie Wilna. To jest 500 razy mniej ni\u017c cena rynkowa. Do wciskania rekompensat za ziemi\u0119 w\u0142\u0105czono nawet komornik\u00f3w. Bardzo mocno na to zareagowali\u015bmy w Sejmie, wobec ministra. T\u0119 spraw\u0119 poruszy\u0142a marsza\u0142ek El\u017cbieta Witek, gdy by\u0142a na Litwie. Uda\u0142o si\u0119 to zatrzyma\u0107. Zosta\u0142 wstrzymany proces przymuszania do brania rekompensat. Bo w przypadku jej wzi\u0119cia zamykaj\u0105 si\u0119 drogi do zwrotu mienia w naturze i inne. Zg\u0142osili\u015bmy projekt, by zwraca\u0107 ziemi\u0119 w innym miejscu, dzia\u0142k\u0119 budowlan\u0105 b\u0105d\u017a le\u015bn\u0105. Przeszed\u0142 ju\u017c przez pierwsze czytanie. Reagujemy na wszystkich szczeblach. Udowodnili\u015bmy, \u017ce jeszcze w 60 miejscach na terenie Wilna jest wolna ziemia. Niewielkie dzia\u0142ki, po 20 ar\u00f3w, ale s\u0105. A w\u0142adze m\u00f3wi\u0142y, \u017ce nie ma. I je mo\u017cna przekazywa\u0107, bo nie podlegaj\u0105 zwrotowi tylko te dzia\u0142ki, dla kt\u00f3rych jest przygotowany szczeg\u00f3\u0142owy plan zagospodarowania. W przypadku tych dzia\u0142ek jakie znale\u017ali\u015bmy procedura taka nie zosta\u0142a wykonana. Zreszt\u0105 istniej\u0105 jeszcze inne rodzaje rekompensaty ni\u017c pieni\u0119\u017cna, kt\u00f3ra, jak powiedzia\u0142em, jest najbardziej krzywdz\u0105ca. Mo\u017cna zrekompensowa\u0107 dzia\u0142k\u0105 pod budownictwo o powierzchni 4-12 ar\u00f3w. Takie dzia\u0142ki maj\u0105 warto\u015b\u0107 co najmniej 30 tys. euro, wi\u0119c to ju\u017c jest jaka\u015b rekompensata. Zaproponowali\u015bmy, \u017ce mo\u017ce by\u0107 i druga dzia\u0142ka, w innym miejscu. To zosta\u0142o niestety zablokowane. Ludzie s\u0105 w dodatku zagubieni, niedoinformowani. To jest sprawa b\u0119d\u0105ca w kompetencjach organizacji rz\u0105dowej. W miastach dzia\u0142ki do zwrotu formuje samorz\u0105d, ale decyzj\u0119 o zwrocie podejmuje administracja rz\u0105dowa. I AWPL-ZChR w samorz\u0105dzie Wilna w latach 2018-2021 to robi\u0142a. Zaprojektowali\u015bmy 2 tys. dzia\u0142ek na potrzeby zwrot\u00f3w. Przed 2018 r., gdy byli\u015bmy w opozycji, by\u0142o w Wilnie przygotowanych tylko 150 tego rodzaju dzia\u0142ek. Wszystko to trwa ju\u017c 31 rok. Jeszcze d\u0142u\u017cej ni\u017c sprawa nazwisk.<\/p>\n

Chcia\u0142bym Pana zapyta\u0107, jako prezesa ZPL, jak wygl\u0105da wsparcie finansowe pa\u0144stwa litewskiego dla tej czo\u0142owej organizacji miejscowej spo\u0142eczno\u015bci polskiej. Od lat wybrzmiewa krytyka, \u017ce jest wsparcie nieproporcjonalnie ma\u0142e.<\/strong><\/p>\n

Mniejszo\u015bci narodowe na Litwie stanowi\u0105 do 20 proc. mieszka\u0144c\u00f3w. Cho\u0107 podaj\u0105 mniej, kilka procent ludzi jest bez okre\u015blonej narodowo\u015bci, co jest nonsensem. Jak mog\u0105 by\u0107 ludzie bez narodowo\u015bci? To spora grupa os\u00f3b. To tak jakby w Polsce do mniejszo\u015bci nale\u017ca\u0142o oko\u0142o 10 milion\u00f3w ludzi. A ca\u0142y bud\u017cet departamentu zajmuj\u0105cego si\u0119 mniejszo\u015bciami, to oko\u0142o miliona euro. To s\u0105 pieni\u0105dze nieproporcjonalnie ma\u0142e. S\u0105 wprawdzie \u015brodki samorz\u0105d\u00f3w. A to zale\u017cy ju\u017c od dobrej woli samorz\u0105d\u00f3w. Je\u015bli mamy wp\u0142yw na samorz\u0105d wtedy pieni\u0105dze s\u0105, na etaty, na zespo\u0142y ludowe. W Polsce dop\u0142ata do \u201ekoszyczka ucznia\u201d w szko\u0142ach mniejszo\u015bci narodowych wynosi 50 proc. U nas to jest tylko 15 proc. Gdy byli\u015bmy w rz\u0105dzie Gediminasa Kirkilasa uda\u0142o si\u0119 dorzuci\u0107 10 proc., ale potem przyszed\u0142 rz\u0105d Andriusa Kubiliusa i w 2009 r. obni\u017cy\u0142 o 5 proc. Te 15 proc. ponad zwyk\u0142\u0105 dotacj\u0119 nie wystarcza nawet na organizacj\u0119 nauczania j\u0119zyka polskiego. To dodatkowo pi\u0119\u0107 lekcji tygodniowo. Trzeba wi\u0119cej nauczycieli, podr\u0119cznik\u00f3w w j\u0119zyku ojczystym, kt\u00f3re s\u0105 dro\u017csze. Naszym czo\u0142owym postulatem jest ci\u0105gle zwi\u0119kszenie \u201ekoszyczka ucznia\u201d w szko\u0142ach mniejszo\u015bci narodowych do poziomu w Polsce.<\/p>\n

Przej\u0105\u0142 Pan stanowiska prezesa Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Litwie w zesz\u0142ym roku po Michale Mackiewiczu. Przeciw Pana poprzednikowi w Polsce wszcz\u0119to post\u0119powanie. Instytucje publiczne zajmuj\u0105ce si\u0119 w Warszawie wspieraniem Polak\u00f3w poza granicami zacz\u0119\u0142y ignorowa\u0107 centralne struktury ZPL. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z poszczeg\u00f3lnymi oddzia\u0142ami i finansuj\u0105 je z pomini\u0119ciem Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego organizacji. Wspieraj\u0105 konkurencyjne \u015brodowiska. Jak Pan odniesie si\u0119 do zarzut\u00f3w wobec Pana poprzednika i polityki Warszawy wobec Pana organizacji?<\/strong><\/p>\n

Zarzuty przeciwko Mackiewiczowi nie zosta\u0142y sformu\u0142owane. Sformu\u0142owano je wobec by\u0142ego sekretarza ZPL Paw\u0142a Stefanowicza. Czy one maj\u0105 podstawy, czy nie maj\u0105, niech wypowie si\u0119 na ten temat s\u0105d. Po to jest proces s\u0105dowy. Nie chcia\u0142bym komentowa\u0107 tematu przed decyzj\u0105 s\u0105du. Wed\u0142ug opinii cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Polak\u00f3w, s\u0105 to dzia\u0142ania przesadne. By\u0142o to omawiane wiele razy na gremiach Zwi\u0105zku. Korzysta si\u0119 z pretekstu. W mailach jakie rzekomo wyciek\u0142y z poczty szefa kancelarii premiera Micha\u0142a Dworczyka napisano, \u017ce tak jak sekretarz Stefanowicz robi 95 proc. organizacji Polak\u00f3w na \u015bwiecie, a ci, kt\u00f3rzy tego nie rozumiej\u0105 to albo cynicy, albo ob\u0142udnicy. To wszystko ilustruje jak jest. Jednak, jak powiedzia\u0142em, post\u0119powania trwaj\u0105, s\u0105d odpowie na te pytania.<\/p>\n

A co si\u0119 tyczy nie wspierania centrali Zwi\u0105zku w okresie trzech lat, to jest to fakt. Niekt\u00f3rzy nieuczciwi urz\u0119dnicy w Warszawie uzurpowali sobie prawo do podejmowania decyzji, do kt\u00f3rych nie byli upowa\u017cnieni. Jednak Zwi\u0105zek przetrwa\u0142, cho\u0107 sytuacja finansowa nie jest najlepsza. Gdy zosta\u0142em wybrany na prezesa bud\u017cet organizacji by\u0142 na minusie. Obecnie jako\u015b sobie radzimy. To jest wielka organizacja, a tylko dwie osoby s\u0105 na razie zatrudnione, by ni\u0105 zarz\u0105dza\u0107. Kontakty z osobami w Warszawie odpowiedzialnymi za wsparcie Polak\u00f3w za granic\u0105 zosta\u0142y ju\u017c odnowione. Z wiceprezesem Edwardem Trusewiczem byli\u015bmy i w Sejmie, i w Stowarzyszeniu \u201eWsp\u00f3lnota Polska\u201d, rozmawiali\u015bmy z pe\u0142nomocnikiem rz\u0105du do spraw Polonii i Polak\u00f3w za Granic\u0105 Janem Dziedziczakiem. Zmiana nast\u0119puje, bo nie mo\u017ce nie nast\u0119powa\u0107. Nawet je\u015bli jeden czy drugi urz\u0119dnik ni\u017cszego szczebla wci\u0105\u017c nie rozumie premiera Morawieckiego w sprawie Polak\u00f3w za granic\u0105, czy mo\u017ce uprawia polityk\u0119 wed\u0142ug w\u0142asnego widzimisi\u0119, to do\u015bwiadczone osoby, jak minister Dworczyk, rozumiej\u0105, \u017ce to sztuczne problemy. Nie b\u0119d\u0119 gdyba\u0142, kto je stworzy\u0142 i dlaczego. Jednak nasze \u015brodowisko si\u0119 nawet wzmocni\u0142o, wesz\u0142o na drog\u0119 samodzielno\u015bci finansowej. Cho\u0107by dzi\u0119ki odpisom podatkowym. Jestem wiceprzewodnicz\u0105cym Rady Polonii \u015awiata i w te sprawy te\u017c si\u0119 anga\u017cujemy. We wrze\u015bniu bie\u017c\u0105cego roku planujemy przeprowadzi\u0107 Zjazd Polonii w Wilnie. Za\u0142atwiamy wi\u0119c nie tylko swoje sprawy. Walczymy o polskie sprawy wsz\u0119dzie. Nie raz zabierali\u015bmy g\u0142os w obronie polskiej suwerenno\u015bci w Unii Europejskiej. Bo nasza organizacja jest organizacj\u0105 o profilu narodowo-chrze\u015bcija\u0144skim. Mo\u017ce jeden czy drugi Polak dzia\u0142a w innych organizacjach, ale absolutna wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Wile\u0144szczyzny popiera nasz kierunek i my ten kierunek utrzymujemy. I jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em wracamy do \u017ar\u00f3de\u0142, \u0142\u0105czymy dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105, formalnie rozdzielon\u0105. Gdy dzia\u0142amy razem jeste\u015bmy silniejsi. Dla polskich spo\u0142eczno\u015bci w Europie polityka nie musi by\u0107 wa\u017cna, ale u nas nawet praca na rzecz kultury cz\u0119sto jest w\u0142a\u015bnie polityk\u0105. Otwarcie czy zamkni\u0119cie polskiej grupy przedszkolnej cz\u0119sto jest te\u017c polityk\u0105. Finansowanie zespo\u0142u ludowego, etat\u00f3w w zespole r\u00f3wnie\u017c. Od tego nie uciekniemy. Dlatego musimy \u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y.<\/p>\n

W styczniu opublikowano wyniki ubieg\u0142orocznego spisu ludno\u015bci. Wykaza\u0142 on na Litwie 184,3 tys. Polak\u00f3w, czyli oko\u0142o 16 tys. mniej ni\u017c 10 lat wcze\u015bniej. To wynik dobry czy z\u0142y?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wynik nie jest dok\u0142adny. I jest to niedok\u0142adno\u015b\u0107 na niekorzy\u015b\u0107 mniejszo\u015bci narodowych. Du\u017ca liczba, 60 tysi\u0119cy \u2013 oko\u0142o 2 proc. obywateli jest opisana w tej statystyce jako niewskazuj\u0105ca narodowo\u015bci. To ju\u017c jest nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107, by\u0107 mo\u017ce przemy\u015blana manipulacja. Jak mo\u017ce by\u0107 cz\u0142owiek bez narodowo\u015bci? Przecie\u017c spis ludno\u015bci jest po to, aby wskaza\u0107 t\u0119 narodowo\u015b\u0107. Przecie\u017c okre\u015blamy, \u017ce kto\u015b jest m\u0119\u017cczyzn\u0105, kto\u015b kobiet\u0105, nie piszemy, \u017ce 2 proc. jest bez p\u0142ci. Cho\u0107 s\u0105 tacy, co mo\u017ce by tak chcieli. Tak samo z narodowo\u015bci\u0105. A gdyby kto\u015b nie wskaza\u0142 wykszta\u0142cenia? Czy mo\u017ce tak by\u0107 w spisie zapisane? Nie mo\u017ce. Dlatego nawet jak kto\u015b sam nie wskaza\u0142 swojej narodowo\u015bci to nale\u017cy sprawdzi\u0107 w innych dokumentach. Spisy ludno\u015bci na Litwie zawsze by\u0142y troch\u0119 upolitycznione. Jedna sprawa zbieranie informacji, druga, kto je podsumowuje.<\/p>\n

Rz\u0105dowy spis by\u0142 przeprowadzony tylko przez Internet. T\u0105 drog\u0105 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest tylko 58 tys. przedstawicieli wszystkich mniejszo\u015bci narodowych, cho\u0107 faktycznie ich jest ponad 0,5 mln. Nie mamy do tego zaufania. Niemniej, po podliczeniu, udzia\u0142 Polak\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie spad\u0142 z 6,58 proc. do 6,52 proc. Rosyjska mniejszo\u015b\u0107 spad\u0142a z 5,8 proc. do 5 proc. Do tej pory nie ma wynik\u00f3w spisu z podzia\u0142em na gminy. Napisali\u015bmy w tej sprawie specjalne pismo. Przecie\u017c dane zbierane s\u0105 z poziomu gmin. Dlaczego nie s\u0105 opublikowane? Pytanie retoryczne. Wed\u0142ug nas, dlatego, \u017ce wtedy \u0142atwiej je sprawdzi\u0107.<\/p>\n

Przed rokiem og\u0142osili\u015bmy jako ZPL nasz spo\u0142eczny spis ludno\u015bci polskiej. Ostatnio go przed\u0142u\u017cyli\u015bmy, bo szczeg\u00f3lnie w Wilnie trudno dotrze\u0107 do ludzi. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych gminach doliczyli\u015bmy si\u0119 nawet wi\u0119cej Polak\u00f3w ni\u017c by\u0142o w spisie z 2011 r. A dlatego, \u017ce przez interwencj\u0119 pos\u0142\u00f3w otrzymali\u015bmy dane z tego spisu wed\u0142ug gmin. D\u0142ugo nie by\u0142o tej informacji, by\u0142a zatajona. Otrzymali\u015bmy te dane z wielkim problemem, za rok 2021 jeszcze nie otrzymali\u015bmy. Wys\u0142ali\u015bmy ju\u017c pismo w tej sprawie. Nasz spis prowadzimy tylko na Wile\u0144szczy\u017anie, nie zdo\u0142amy go przeprowadzi\u0107 w Kownie czy na Laudzie. Natomiast w rejonach Wile\u0144szczyzny w wielu miejscowo\u015bciach mo\u017cemy dotrze\u0107 do ka\u017cdego mieszka\u0144ca i to zrobili\u015bmy. W pi\u0119ciu gminach ju\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Polak\u00f3w jest wi\u0119cej ni\u017c w 2011 r., chocia\u017c w og\u00f3le o 240 tysi\u0119cy (8 proc.) spad\u0142a liczba mieszka\u0144c\u00f3w w kraju. Gmina Bujwidze \u2013 wed\u0142ug poprzedniego spisu 711 Polak\u00f3w. A w spisie ZPL, jako Polacy zadeklarowa\u0142o si\u0119 920 os\u00f3b. Podobnie by\u0142o w Turgielach, Kowalczukach, Bia\u0142ej Wace, Czarnym Borze. W kilkunastu gminach ju\u017c mamy wynik podobny do spisu z 2011 r. w sytuacji znacznego spadku ludno\u015bci w kraju. Dysproporcje w danych ZPL i rz\u0105dowych s\u0105, jak widzimy wielkie. Bezpodstawnie byli\u015bmy atakowani przez wiceprzewodnicz\u0105cego Sejmu Jurgisa Razmy, \u017ce organizuj\u0105c spis ZPL \u0142amiemy prawo. A przecie\u017c takie spo\u0142eczne spisy mniejszo\u015bci to standard europejski, przeprowadzaj\u0105 je Chorwaci w Bo\u015bni, W\u0119grzy w Rumunii.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Karol Ka\u017amierczak<\/strong><\/em>
\nwww.Kresy.pl<\/a><\/strong><\/em>
\n17 lutego 2022<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Waldemar Tomaszewski powiedzia\u0142 dziennikarzowi portalu Kresy.pl, dlaczego uwa\u017ca, \u017ce ostatnie wybory zosta\u0142y sfa\u0142szowane na niekorzy\u015b\u0107 partii miejscowych Polak\u00f3w, dlaczego ich liczba w ostatnim litewskim spisie jest zani\u017cona oraz jak Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie poradzi\u0142 sobie w warunkach konfliktu z cz\u0119\u015bci\u0105 instytucji odpowiedzialnych w Warszawie za wsparcie rodak\u00f3w poza granicami.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"dwc-title":[],"dwc-content":[],"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23641"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23641"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23642,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23641\/revisions\/23642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}