Polacy na Litwie – licz\u0105cej nie ca\u0142e 3 mln mieszka\u0144c\u00f3w – s\u0105 najliczniejsz\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 narodow\u0105, stanowi\u0105 6,6 proc. ludno\u015bci kraju, 16 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Wilna, a w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach podwile\u0144skich \u2013 nawet 80 proc.<\/p>\n
Polacy na Litwie s\u0105 najbardziej zorganizowan\u0105 grup\u0105 rodak\u00f3w poza granicami Polski. Od czasu odzyskania przed Litw\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, od 25 lat, uczestnicz\u0105 w wyborach r\u00f3\u017cnego szczebla pocz\u0105tkowo jako organizacja spo\u0142eczna Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie, a od 1994, gdy partiom spo\u0142ecznym wprowadzono zakaz uczestniczenia w wyborach, jako partia polityczna – Akcja Wyborcza Polak\u00f3w na Litwie (AWPL). Od 2008 roku AWPL startuje w koalicji z Aliansem Rosjan.<\/p>\n
W ci\u0105gu ostatnich 15 lat poparcie wyborcze dla AWPL wzros\u0142o od 2 proc. w 2000 roku do 8 proc. w ostatnich wyborach samorz\u0105dowych, kt\u00f3re si\u0119 odby\u0142y na pocz\u0105tku marca. Od 20 lat AWPL jest parti\u0105 rz\u0105dz\u0105c\u0105 w rejonach wile\u0144skim i solecznickim, gdzie Polacy stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/p>\n
Sukcesy wyborcze nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 jednak na rozstrzyganie problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi litewscy Polacy borykaj\u0105 si\u0119 od 25 lat, z takimi jak problem pisowni nazwisk polskich, podw\u00f3jnego zapisu nazw ulic i miejscowo\u015bci, gdzie Polacy stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, czy z problemem o\u015bwiaty polskiej.<\/p>\n
O ostatnich wyborach samorz\u0105dowych, o sojuszu z Rosjanami, dlaczego coraz wi\u0119cej os\u00f3b g\u0142osuje na AWPL i dlaczego problemy Polak\u00f3w dotychczas nie s\u0105 rozstrzygni\u0119te?, pytamy Waldemara Tomaszewskiego, eurodeputowanego, od 15 lat przewodnicz\u0105cego polskiej partii na Litwie.<\/p>\n
Waldemar Tomaszewski:<\/strong> Jako bardzo dobry. Przed czterema laty uzyskali\u015bmy 6,4 proc. w skali kraju, obecnie 8 proc., czyli o \u00bc wi\u0119cej. Poprzednio zdobyli\u015bmy 65 mandat\u00f3w w 7 samorz\u0105dach, teraz mamy 70 mandat\u00f3w w 8 samorz\u0105dach. W rejonach wile\u0144skim i solecznickim ponownie mamy zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ko\u0142o 70 proc. g\u0142os\u00f3w i swych mer\u00f3w \u2013 Mari\u0119 Rek\u015b\u0107 i Zdzis\u0142awa Palewicza wy\u0142onionych po raz pierwszy w bezpo\u015brednich wyborach.<\/p>\n PAP: Ale w Wilnie jeden mandat stracili\u015bcie: by\u0142o 11 w 51-osobowej radzie, a teraz jest 10. Byli\u015bcie w koalicji rz\u0105dz\u0105cej, a teraz, po wygranej Remigijusa Szimasziusa z Litewskiego Ruchu Libera\u0142\u00f3w (LRL), prawdopodobnie nie b\u0119dziecie w koalicji.<\/p>\n W.T.:<\/strong> Przed czterema laty, w poprzednich wyborach samorz\u0105dowych, uzyskali\u015bmy w Wilnie 15 proc. g\u0142os\u00f3w, g\u0142osowa\u0142o na nas 29 tys. os\u00f3b, teraz mamy 17,2 proc. i 38 tys. os\u00f3b g\u0142osuj\u0105cych na koalicj\u0119 AWPL. Zdobyli\u015bmy o wiele wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w zar\u00f3wno ilo\u015bciowo, jak i procentowo, jednak na liczb\u0119 zdobytych mandat\u00f3w mia\u0142a wp\u0142yw znacz\u0105co mniejsza liczba partyjnych list wyborczych i ca\u0142kowity brak niepartyjnych list komitet\u00f3w wyborczych.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o koalicje, b\u0119dziemy d\u0105\u017cyli do zawi\u0105zania ich – na ile to jest mo\u017cliwe we wszystkich 8 radach, w kt\u00f3rych zdobyli\u015bmy mandaty.<\/p>\n PAP: Remigijus Szimaszius ju\u017c zapowiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Polakami, ale nie z parti\u0105 by\u0142ego mera Zuokasa i AWPL, bo \u2013 jak si\u0119 wyrazi\u0142 – to jest partia starej daty, kt\u00f3ra koncentruje si\u0119 na utrzymywaniu konfliktu.<\/p>\n W.T.: <\/strong>Taka wypowied\u017a Szimasziusa jest nie tylko nielogiczna, ale te\u017c kompromituj\u0105ca go. Oczywi\u015bcie mo\u017ce mie\u0107 usprawiedliwienie, \u017ce m\u00f3wi\u0142 o tym po nieprzespanej nocy wyborczej. Wybory wyra\u017anie pokaza\u0142y, \u017ce nie spos\u00f3b oddzieli\u0107 Polak\u00f3w od AWPL. Zdobyli\u015bmy absolutn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w polskich, a w niekt\u00f3rych rejonach zdobyli\u015bmy wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w ni\u017c mieszka tam Polak\u00f3w. W rejonie wile\u0144skim mieszka 52 proc. Polak\u00f3w i 35 proc. Litwin\u00f3w, a uzyskali\u015bmy 61 proc. g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n Konflikt polsko-litewski zosta\u0142 zaprogramowany w 1991 roku, gdy w obliczu interwencji wojsk sowieckich w Wilnie, chc\u0105c pozyska\u0107 nasze poparcie, Rada Najwy\u017csza Litwy – \u00f3wczesny parlament na czele z przewodnicz\u0105cym Vytautasem Landsbergisem – przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 zobowi\u0105zuj\u0105c\u0105 rz\u0105d do przygotowania projektu powo\u0142ania okr\u0119gu wile\u0144skiego, gdzie Polacy stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107, ze specjalnym statusem prawnym. Ale nas oszukano. W zamian obiecanego statusu rady samorz\u0105d\u00f3w rejon\u00f3w wile\u0144skiego i solecznickiego zosta\u0142y rozwi\u0105zane. W rejonach tych wprowadzono zarz\u0105dzanie komisaryczne z bardzo bolesnym skutkiem. Zezwolono na przyk\u0142ad na zwrot ziemi upa\u0144stwowionej w czasach radzieckich w dowolnej cz\u0119\u015bci Litwy, a wi\u0119c wielu etnicznych Litwin\u00f3w ziemi\u0119 utracon\u0105 na \u017bmudzi odzyska\u0142o j\u0105 pod Wilnem. W wyniku czego ziemi na Wile\u0144szczy\u017anie zabrak\u0142o jej prawdziwym w\u0142a\u015bcicielom, rodowitym mieszka\u0144com, g\u0142\u00f3wnie narodowo\u015bci polskiej. W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy \u201eprzenie\u015bli” sw\u0105 ojcowizn\u0105 bli\u017cej Wilna, jest m.in. Vytautas Landsbergis.<\/p>\n Druga fala eskalacji napi\u0119cia polsko-litewskiego nast\u0105pi\u0142a po wst\u0105pieniu Litwy do UE. W 2010 roku na wniosek przewodnicz\u0105cego sejmowego komitetu praw cz\u0142owieka Arminasa Lydeka, libera\u0142a z LRL, przesta\u0142a obowi\u0105zywa\u0107 korzystna dla nas ustawa o mniejszo\u015bciach narodowych, przyj\u0119ta t\u0105 sam\u0105 uchwa\u0142\u0105 Rady Najwy\u017cszej w 1991 roku, zezwalaj\u0105ca m.in. na podw\u00f3jny zapis nazw ulic i miejscowo\u015bci, u\u017cywanie j\u0119zyka ojczystego w sferze publicznej. Teraz nie mamy \u017cadnej ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych, a Polacy s\u0105 karani horrendalnymi karami nawet 50 tys. z\u0142 za dwuj\u0119zyczne napisy.<\/p>\n W 2011 roku za rz\u0105d\u00f3w konserwatyst\u00f3w i libera\u0142\u00f3w, gdy ministrem o\u015bwiaty by\u0142 Gintaras Steponaviczius, r\u00f3wnie\u017c libera\u0142 z LRL, wbrew tysi\u0119cznym protestom Polak\u00f3w, zosta\u0142a przygotowana i przyj\u0119ta ustawa o o\u015bwiacie, kt\u00f3ra znacznie pomniejszy\u0142a stan posiadania polskiej szko\u0142y na Litwie.<\/p>\n AWPL nigdy nie konfliktowa\u0142a, nie eskalowa\u0142a napi\u0119cia, jedynie po dyskryminacyjnych jak powy\u017cej decyzjach Parlamentu broni\u0142a i nadal b\u0119dzie broni\u0142a swych praw, praw mniejszo\u015bci narodowych.<\/p>\n PAP: To dlatego Polacy g\u0142osuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na AWPL, a nie na tradycyjne partie: socjaldemokrat\u00f3w, konserwatyst\u00f3w, libera\u0142\u00f3w.<\/p>\n W.T.: <\/strong>Polacy rozumiej\u0105, \u017ce tylko w jedno\u015bci stanowi\u0105 si\u0142\u0119 i nie ufaj\u0105 zar\u00f3wno antypolskim konserwatystom i libera\u0142om, jak te\u017c socjaldemokratom, z kt\u00f3rymi zawi\u0105zali\u015bmy koalicj\u0119. W programie rz\u0105du koalicji s\u0105 zapisane nasze polskie postulaty. Ale co z tego? Nie by\u0142 on realizowany, a socjaldemokraci g\u0142osuj\u0105 przeciwko programu w\u0142asnego rz\u0105du tak samo jak konserwaty\u015bci.<\/p>\n PAP: Tradycyjne partie po prostu ignoruj\u0105 postulaty mniejszo\u015bci narodowych.<\/p>\n W.T.:<\/strong> To nie jest ignorancja. To jest oszukiwanie wyborcy, co jest znacznie gorsze. Wyborca nie jest g\u0142upi. Widzi ob\u0142ud\u0119, brak uczciwo\u015bci i s\u0105dz\u0119, \u017ce b\u0119dzie te\u017c coraz mniej mniejszo\u015bci narodowych, kt\u00f3rzy oddadz\u0105 swe g\u0142osy nie na AWPL.<\/p>\n PAP: Coraz lepsze wyniki wyborcze AWPL zawdzi\u0119cza konsolidacji swych si\u0142 z Aliansem Rosjan (AR)?<\/p>\n W.T.:<\/strong> Dobre wyniki to przede wszystkim ocena naszej pracy, uczciwej, bez skandali korupcyjnych, dbanie o wyborc\u0119. To te\u017c ocena naszego kierunku jednoczenia wszystkich ludzi dobrej woli.<\/p>\n PAP: Czy koalicja AWPL z AR nie wp\u0142ywa negatywnie na wizerunek partii polskiej?<\/p>\n W.T.:<\/strong> AWPL jest si\u0142\u0105, kt\u00f3ra jednoczy wszystkie mniejszo\u015bci narodowe. Z naszej listy startuj\u0105 nie tylko przedstawiciele AR, ale te\u017c przedstawiciele oko\u0142o 30 organizacji spo\u0142ecznych \u2013 Bia\u0142orusini, Tatarzy, jak te\u017c rodowici Litwini, kt\u00f3rych na swych listach ostatnio mieli\u015bmy oko\u0142o 40.<\/p>\n PAP: Krytykowa\u0142 pan niejednokrotnie kijowski Euromajdan.<\/p>\n W.T.: <\/strong>Wypowied\u017a by\u0142a jedna, nast\u0119pnie powielana. Ale t\u0119 opinie podtrzymuj\u0119. Nie jestem zwolennikiem rewolucji. W\u0142adza powinna by\u0107 wybierana przy urnach, a nie na wiecach, podczas kt\u00f3rych rzucane s\u0105 w policjant\u00f3w butelki z benzyn\u0105.<\/p>\n PAP: W litewskiej przestrzeni publicznej sugeruje si\u0119, \u017ce Moskwa mo\u017ce wykorzysta\u0107 Polak\u00f3w b\u0119d\u0105cych w koalicji z Rosjanami do w\u0142asnych cel\u00f3w.<\/p>\n W.T.:<\/strong> Powtarzam: AWPL \u0142\u0105czy wszystkich ludzi dobrej woli. Przede wszystkim mniejszo\u015bci narodowe, ale te\u017c niema\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Litwin\u00f3w. Tak wi\u0119c takie sugestie s\u0105 bezpodstawne. Je\u017celi takie s\u0105 powielane, to jedynie w celu odwr\u00f3cenia kota ogonem od rzeczywistych problem\u00f3w na Litwie, zar\u00f3wno spo\u0142eczno-gospodarczych, jak i dyskryminacji narodowych.<\/p>\n PAP: Pada\u0142y zarzuty, \u017ce w tych wyborach samorz\u0105dowych wysokie miejsca na listach AWPL i AR zaj\u0119li Rosjanie, a znani dzia\u0142acze polscy znale\u017ali si\u0119 na dalszych pozycjach.<\/p>\n W.T.: <\/strong>Bzdura. Mieli\u015bmy 500 kandydat\u00f3w, z kt\u00f3rych oko\u0142o 400 stanowili Polacy, oko\u0142o 40 \u2013 Litwini. Uzyskali\u015bmy 70 mandat\u00f3w, w tym AWPL \u2013 64, Aljans Rosjan – 6.<\/p>\n PAP. AWPL charakteryzuje wysoki poziom mobilizacji i zorganizowania, je\u017celi chodzi o wybory. Sukcesy wyborcze nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 jednak na rozstrzyganie problem\u00f3w, z jakimi od lat borykaj\u0105 si\u0119 Polacy.<\/p>\n W.T.: <\/strong>Niekt\u00f3re problemy zosta\u0142y rozwi\u0105zane jeszcze w 1991 roku, gdy zosta\u0142a przyj\u0119ta ustawa o mniejszo\u015bci narodowych podpisana przez \u00f3wczesnego przyw\u00f3dc\u0119 pa\u0144stwa Vytautasa Landsbergisa. \u017byjemy jednak w bardzo specyficznym pa\u0144stwie, w kt\u00f3rym\u00a0\u2013 wbrew podpisanej Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszo\u015bci Narodowych \u2013 podejmowane s\u0105 decyzje, kt\u00f3re pogarszaj\u0105 obecny stan posiadania mniejszo\u015bci. Tutaj dzia\u0142a system buldo\u017cera, a na taki system nie ma metody.<\/p>\n PAP. Skoro dotychczasowe metody zawiod\u0142y, mo\u017ce warto szuka\u0107 innych dr\u00f3g rozstrzygania problem\u00f3w?<\/p>\n W.T.:<\/strong> Jakie mog\u0105 by\u0107 drogi w cywilizowanym kraju europejskim? W 2012 roku, po wyborach parlamentarnych, weszli\u015bmy do koalicji. Uda\u0142o nam si\u0119 do programu rz\u0105dowego wci\u0105gn\u0105\u0107 postulaty polskie. Program rz\u0105dowy popar\u0142o 88 pos\u0142\u00f3w w 141-osobowym Sejmie. Fakt jest taki, \u017ce socjaldemokraci nie chc\u0105 go realizowa\u0107.<\/p>\n PAP: Wi\u0119c problemy polskie nadal b\u0119d\u0105 eskalowane?<\/p>\n W.T.:<\/strong> My na pewno nie b\u0119dziemy tworzyli nowych problem\u00f3w. B\u0119dziemy jedynie bronili naszego stanowiska i posiadania tego, co mieli\u015bmy przed wst\u0105pieniem Litwy do UE.<\/p>\n PAP: A mo\u017ce AWPL zale\u017cy na utrzymaniu problemu polskiego, bo bez tego partia utraci racj\u0119 bytu?<\/p>\n W.T.: <\/strong>Nie chc\u0119 nikogo obrazi\u0107, ale takie twierdzenie \u015bwiadczy o braku intelektu, o braku minimalnej wiedzy politycznej. Trudno jest mi nawet to komentowa\u0107.<\/p>\n PAP: Jakie wi\u0119c najbli\u017csze zadanie AWPL?<\/p>\n W.T.:<\/strong> Najbli\u017csze dwa miesi\u0105ce up\u0142yn\u0105 pod znakiem formowania nowych w\u0142adz samorz\u0105dowych. Nast\u0119pnie przyst\u0105pimy do realizacji programu, kt\u00f3rego \u2013 w odr\u00f3\u017cnieniu od naszych oponent\u00f3w\u00a0\u2013 przestrzegamy. Nasz\u0105 sumienn\u0105 prac\u0119 dostrzegaj\u0105 wyborcy i dlatego cieszymy si\u0119 coraz wi\u0119kszym ich zaufaniem i sukcesami wyborczymi.<\/p>\n PAP<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Polacy na Litwie – licz\u0105cej nie ca\u0142e 3 mln mieszka\u0144c\u00f3w – s\u0105 najliczniejsz\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 narodow\u0105, stanowi\u0105 6,6 proc. ludno\u015bci kraju, 16 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Wilna, a w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach podwile\u0144skich \u2013 nawet 80 proc.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"dwc-title":[],"dwc-content":[],"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions\/232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPAP<\/strong>: Jak nale\u017cy ocenia\u0107 wynik ostatnich wybor\u00f3w samorz\u0105dowych? Jako dobry?<\/p>\n