Min\u0119\u0142y ju\u017c trzy dziesi\u0119ciolecia od czasu wyzwolenia si\u0119 Litwy spod jarzma komunistycznego, ale niestety kraj i jego polityczna elita nie jest w stanie pozby\u0107 si\u0119 KGB-istowskiego cienia. Na Litwie nadal nie uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 powszechnej lustracji na wz\u00f3r innych kraj\u00f3w, na przyk\u0142ad tak jak w Estonii. Do zmiany takiego stanu rzeczy nieustannie d\u0105\u017cy Akcja Wyborcza Polak\u00f3w na Litwie-Zwi\u0105zek Chrze\u015bcija\u0144skich Rodzin (AWPL-ZChR), kt\u00f3ra 24 lutego ponownie wyst\u0105pi\u0142a z propozycj\u0105 zako\u0144czenia procesu lustracyjnego i ujawnienia z dniem 31 grudnia tego roku wszystkich tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych by\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n
AWPL-ZChR ju\u017c od dawna zabiega o ujawnienie nazwisk tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych by\u0142ego ZSRR.<\/p>\n
Przypominamy, \u017ce z inicjatywy rz\u0105du, kt\u00f3rego g\u0142ow\u0105 by\u0142 socjaldemokrata Algirdas Butkevi\u010dius, w czerwcu 2015 roku Sejm LR wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o utajnieniu na okres 75 lat informacji o osobach, kt\u00f3re przyzna\u0142y si\u0119 do wsp\u00f3\u0142pracy z radzieckimi s\u0142u\u017cbami specjalnymi. Do tego czasu teczki o klauzuli \u201e\u015bci\u015ble tajne\u201d by\u0142y utajniane na okres 30 lat, za\u015b sygnowane klauzul\u0105 \u201etajne\u201d \u2013 na okres 15 lat. Natomiast jeszcze w 2015 roku AWPL opracowa\u0142a projekt poprawek, zgodnie z kt\u00f3rymi przewidziano kary dla os\u00f3b, kt\u00f3re dopuszczaj\u0105 si\u0119 szanta\u017cu wobec by\u0142ych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w radzieckich s\u0142u\u017cb specjalnych.<\/p>\n
We wrze\u015bniu 2017 roku AWPL-ZChR zarejestrowa\u0142a w Sejmie projekt ustawy lustracyjnej, ale zosta\u0142 on nieznaczn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w odrzucony w pierwszym czytaniu.<\/p>\n
W kwietniu 2018 roku \u2013 po up\u0142ywie wymaganych ustawowo 6 miesi\u0119cy przerwy, projekt ustawy zosta\u0142 ponownie zarejestrowany w parlamencie litewskim przez pos\u0142a z ramienia AWPL-ZChR Zbigniewa Jedzi\u0144skiego. 3 maja projekt mia\u0142 by\u0107 rozpatrywany przez parlamentarzyst\u00f3w, ale ustawa o ujawnieniu tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w KGB znikn\u0119\u0142a z porz\u0105dku obrad Sejmu, a planowana do przedstawienia w pierwszej po\u0142owie czerwca 2018 roku nowelizacja ustawy lustracyjnej, staraniami partii Landsbergisa, zosta\u0142a kilkukrotnie od\u0142o\u017cona na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 czerwca.<\/p>\n
Jej dalsze rozpatrywanie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugo odk\u0142adane. A\u017c w czerwcu 2020 roku, Sejm w drugim czytaniu odrzuci\u0142 g\u0142\u00f3wnie g\u0142osami konserwatyst\u00f3w i socjaldemokrat\u00f3w zg\u0142oszon\u0105 przez AWPL-ZChR nowel\u0119 ustawy lustracyjnej, kt\u00f3ra przewidywa\u0142a ujawnienie wszystkich tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych by\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n
W lutym 2021 roku AWPL-ZChR ponownie wyst\u0105pi\u0142a z propozycj\u0105 zako\u0144czenia procesu lustracyjnego i zawnioskowa\u0142a, aby z dniem 31 grudnia tego roku ujawni\u0107 wszystkich tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych by\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n
Pos\u0142owie z ramienia AWPL-ZChR \u2013 Rita Tama\u0161unien\u0117, Czes\u0142aw Olszewski i Beata Pietkiewicz \u2013 zarejestrowali projekt nowelizacji ustawy o rejestracji, przyznaniu si\u0119, wci\u0105gni\u0119ciu na list\u0119 i ochronie os\u00f3b potajemnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych ze s\u0142u\u017cbami specjalnymi by\u0142ego ZSRR. Projekt zosta\u0142 zarejestrowany w Sejmie w czwartek, 24 lutego.<\/p>\n
Przyj\u0119cie poprawek do ustawy pozwoli\u0142oby na ujawnienie wszystkich tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych by\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego, zar\u00f3wno tych, kt\u00f3rzy przyznali si\u0119, jak i tych, kt\u00f3rzy tego nie uczynili i to zamkn\u0119\u0142oby haniebn\u0105 ksi\u0119g\u0119 KGB oraz zako\u0144czy\u0142oby ewentualne manipulacje i spekulacje na ten temat, zw\u0142aszcza przed wyborami.<\/p>\n
\u201eTo oczywiste, \u017ce nierozwi\u0105zana kwestia lustracji budzi w\u0105tpliwo\u015bci w\u015br\u00f3d obywateli. Niekt\u00f3rzy z nich, zajmuj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c wysokie stanowiska w strukturach zarz\u0105dzania pa\u0144stwem i w s\u0105downictwie mog\u0105 by\u0107 szanta\u017cowani i wykorzystywani przez osoby, kt\u00f3re mia\u0142y dost\u0119p do informacji w archiwach. (\u2026) Osoby, kt\u00f3re tajnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y z KGB, gdy opinia publiczna o tym nie wie, mog\u0105 by\u0107 szanta\u017cowane nie tylko przez krajowych polityk\u00f3w, ale tak\u017ce z zewn\u0105trz. Taka sytuacja nie gwarantuje demokratycznemu spo\u0142ecze\u0144stwu prawa do informacji i mo\u017ce mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo narodowe\u201d \u2013 t\u0142umacz\u0105 parlamentarzy\u015bci z ramienia AWPL-ZChR.<\/p>\n
Politycy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce dzisiaj ludzie cz\u0119sto s\u0142ysz\u0105 o mo\u017cliwej wsp\u00f3\u0142pracy polityk\u00f3w i os\u00f3b publicznych ze strukturami KGB, ale nie s\u0142ysz\u0105 \u017cadnego uzasadnienia ani dowod\u00f3w na to.<\/p>\n
Natomiast przyj\u0119cie ustawy przyniesie korzy\u015bci wszystkim. Nie jest to ustawa restrykcyjna i nie zak\u0142ada ogromnych kar wobec by\u0142ych agent\u00f3w. Ludzie po prostu musz\u0105 zna\u0107 prawd\u0119 historyczn\u0105. Tym bardziej, \u017ce obecni \u201ezatajeni\u201d agenci s\u0105 osobami niezwykle podatnymi na szanta\u017c ze strony os\u00f3b, kt\u00f3re posiadaj\u0105 wiedz\u0119 o przesz\u0142o\u015bci by\u0142ych agent\u00f3w. Odtajnienie ich przesz\u0142o\u015bci przynios\u0142oby im spok\u00f3j wewn\u0119trzny i uchroni\u0142oby od szanta\u017cu.<\/p>\n
\u201eSpo\u0142ecze\u0144stwo musi wiedzie\u0107 o dzia\u0142alno\u015bci KGB na Litwie, o tym, kto wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z t\u0105 organizacj\u0105. Dlatego konieczne jest upublicznienie wszystkich najwa\u017cniejszych dokument\u00f3w zwi\u0105zanych z t\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105, by wiedzie\u0107 jak ta dzia\u0142alno\u015b\u0107 wp\u0142yn\u0119\u0142a na r\u00f3\u017cne dziedziny \u017cycia spo\u0142ecze\u0144stwa i pojedynczych ludzi. Projekt ma na celu zapobie\u017cenie ewentualnemu szanta\u017cowi tych os\u00f3b i wp\u0142ywaniu na ich decyzje, poniewa\u017c niekt\u00f3re z tych os\u00f3b zajmowa\u0142y i nadal zajmuj\u0105 wysokie stanowiska w administracji pa\u0144stwowej i s\u0105downictwie\u201d \u2013 podkre\u015blaj\u0105 parlamentarzy\u015bci.<\/p>\n
W pierwszej po\u0142owie 2018 roku na \u0142amach tygodnika \u201eRespublika\u201d zosta\u0142a opublikowana tzw. \u201elista Tomkusa\u201d (os\u00f3b, kt\u00f3re prawdopodobnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y z KGB), na kt\u00f3rej znalaz\u0142o si\u0119 wiele nazwisk zwi\u0105zanych z litewskim \u017cyciem publicznym, w tym politycy, biznesmeni oraz tak zwani dzia\u0142acze. Niestety, na tej li\u015bcie ha\u0144by znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c polskie nazwisko. To przedstawiaj\u0105cy si\u0119 jako Polak z Litwy Czes\u0142aw Oki\u0144czyc, w\u0142a\u015bciciel Radia Znad Wilii.<\/p>\n
Dla polskiej mniejszo\u015bci na Litwie nie by\u0142 wielkim zdziwieniem ani zaskoczeniem fakt pojawienia si\u0119 na \u201eli\u015bcie Tomkusa\u201d nazwiska Oki\u0144czyca, kt\u00f3ry na \u0142amach w\u0142asnego portalu ZW nieudolnie pr\u00f3bowa\u0142 ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu zaprzecza\u0107 kr\u0105\u017c\u0105cym po \u015bwiecie doniesieniom.<\/p>\n
W spo\u0142eczno\u015bci kresowej ju\u017c od dawna kr\u0105\u017cy opinia o tym, \u017ce lustracji sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj dzia\u0142acze uwik\u0142ani we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z KGB. Warto zaznaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce jeden z czo\u0142owych komentator\u00f3w ZW Zbigniew Balcewicz, by\u0142y redaktor \u201eCzerwonego Sztandaru\u201d i jak donosi prasa koordynator sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych w Wilnie, ostro krytykowa\u0142 d\u0105\u017cenia AWPL-ZChR do przeprowadzenia powszechnej lustracji na Litwie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Min\u0119\u0142y ju\u017c trzy dziesi\u0119ciolecia od czasu wyzwolenia si\u0119 Litwy spod jarzma komunistycznego, ale niestety kraj i jego polityczna elita nie jest w stanie pozby\u0107 si\u0119 KGB-istowskiego cienia. Na Litwie nadal nie uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 powszechnej lustracji na wz\u00f3r innych kraj\u00f3w, na przyk\u0142ad tak jak w Estonii. Do zmiany takiego stanu rzeczy nieustannie d\u0105\u017cy Akcja Wyborcza […] Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20680,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"dwc-title":[],"dwc-content":[],"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20679"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20679"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20679\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20684,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20679\/revisions\/20684"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20680"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}