Wyra\u017anie wida\u0107, jak przy okazji spo\u0142ecznej akcji Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Litwie samopoliczenia si\u0119 niekt\u00f3rzy z \u201e\u017cyczliwych\u201d obserwator\u00f3w chcieliby dzieli\u0107 w\u0142os na cztery, a mo\u017ce nawet na szesna\u015bcie. Mno\u017cy\u0107 potencjalne problemy, przeszkody, kt\u00f3re \u2013 jak si\u0119 zamartwiaj\u0105 \u201ezamartwiaj\u0105cy si\u0119\u201d \u2013 mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 nie do pokonania przy okazji tego trudnego wyzwania.
\n
\nO zamartwianiu si\u0119 pos\u0142a Razmy ju\u017c pisa\u0142em kilka dni temu. Jego obawy \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 sta\u0142y si\u0119 bardzo chwytliwe r\u00f3wnie\u017c dla cz\u0119\u015bci przedstawicieli naszego \u015brodowiska, kt\u00f3rzy te obawy tw\u00f3rczo rozwin\u0119li, winduj\u0105c je do wr\u0119cz niebotycznych rozmiar\u00f3w.<\/p>\n
Na pierwsze miejsce, je\u017celi m\u00f3wimy o strachach, wybija si\u0119 ten, strasz\u0105cy, \u017ce \u201ealternatywny spis\u201d ZPL b\u0119dzie swoistym wotum nieufno\u015bci wobec w\u0142adz i ich instytucji, a nawet zadr\u0105 w stosunkach narodowo\u015bciowych w naszym kraju. Ba, w jakiej\u015b tam perspektywie samopoliczenie si\u0119 Polak\u00f3w mo\u017ce sta\u0107 si\u0119, wed\u0142ug logiki zamartwiaj\u0105cych si\u0119, \u017ar\u00f3d\u0142em konflikt\u00f3w.<\/p>\n
Sk\u0105d taka logika? Jest to ukryt\u0105 tajemnic\u0105 zamartwiaj\u0105cych si\u0119. Bo bior\u0105c na logik\u0119 ca\u0142\u0105 spraw\u0119, musieliby\u015bmy spasowa\u0107, gdy\u017c \u017cadnej logiki w rzekomej szkodliwo\u015bci samopoliczenia si\u0119 trudno by\u0142oby doszuka\u0107. Musieliby\u015bmy przyj\u0105\u0107 bowiem, \u017ce organizacja spo\u0142eczna, jak\u0105 jest ZPL, chc\u0105c zaj\u0105\u0107 si\u0119 \u017cywotnio j\u0105 interesuj\u0105c\u0105 spraw\u0105, jak\u0105 jest stan liczbowy jej cz\u0142onk\u00f3w b\u0105d\u017a sympatyk\u00f3w albo potencjalnych cz\u0142onk\u00f3w, albo sympatyk\u00f3w, post\u0119puje \u017ale i wr\u0119cz rzuca jakie\u015b wyzwanie dla w\u0142adz. To tak jakby powiedzie\u0107, \u017ce kt\u00f3ra\u015b tam organizacja konsumencka, dla przyk\u0142adu, nie powinna interesowa\u0107 si\u0119 prawami konsument\u00f3w, tylko si\u0119 ca\u0142kowicie zawierzy\u0107 instytucjom pa\u0144stwa, bo inaczej, to ona okaza\u0142aby wotum nieufno\u015bci wobec tych\u017ce instytucji.<\/p>\n
Absurdalnego rozumowania a\u017c nadto. W demokracjach, jak mi si\u0119 zawsze wydawa\u0142o, organizacje spo\u0142eczne, pozarz\u0105dowe, konsumenckie s\u0105 w\u0142a\u015bnie od tego, by broni\u0107 interes\u00f3w swych cz\u0142onk\u00f3w, sympatyk\u00f3w albo po prostu obywateli. Robi si\u0119 to we wsp\u00f3\u0142pracy z instytucjami pa\u0144stwowymi, ale te\u017c drog\u0105 patrzenia im na r\u0119ce.<\/p>\n
Zasada ta jest wr\u0119cz sol\u0105 demokracji i tak jest te\u017c pojmowana na Zachodzie, gdzie samopoliczenie si\u0119 cz\u0142onk\u00f3w jakiej\u015b wsp\u00f3lnoty czy grupy narodowej nie jest czym\u015b zdro\u017cnym. Jest raczej traktowane jako spo\u0142eczna pomoc zainteresowanych organizacji dla organ\u00f3w pa\u0144stwa. Tak by\u0142o np., gdy W\u0119grzy liczyli sw\u00f3j stan posiadania w rumu\u0144skim Siedmiogrodzie, czy gdy Chorwaci samopoliczyli si\u0119 w Bo\u015bni i Hercegowinie. Samopoliczenie si\u0119 jest bowiem jedn\u0105 z dr\u00f3g doj\u015bcia do prawdy o stanie liczbowym danej grupy narodowo\u015bciowej w pa\u0144stwie jej zamieszkania, co pomaga p\u00f3\u017aniej w praktycznym rozwi\u0105zywaniu jej problem\u00f3w jako zbiorowo\u015bci np. w zakresie publicznego u\u017cywania j\u0119zyka ojczystego mniejszo\u015bci w miejscu jej zwartego zamieszkania.<\/p>\n
Na Litwie to zagadnienie jest aktualne z wielu powod\u00f3w. Bo je\u017celi np. kto\u015b b\u0119dzie chcia\u0142 m\u00f3wi\u0107, \u017ce obecnie nam rz\u0105dz\u0105cy w pa\u0144stwie konserwaty\u015bci, to etalon demokratycznych poczyna\u0144 wobec mniejszo\u015bci narodowych, to mo\u017cna mu \u015bmia\u0142o roz\u015bmia\u0107 si\u0119 w twarz. Konserwaty\u015bci bowiem ca\u0142\u0105 sw\u0105 dotychczasow\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 pokazali, \u017ce zale\u017cy im raczej, by problemy mniejszo\u015bci zamiata\u0107 pod dywan, licz\u0105c na ich przeczekanie, a\u017c np. Polacy litewscy na tyle si\u0119 zasymiluj\u0105 pod naciskiem ich polityki, \u017ce przestan\u0105 domaga\u0107 si\u0119 swych praw. Stosowany te\u017c by\u0142 przez nich inny spos\u00f3b za\u0142atwienia problem\u00f3w litewskich Polak\u00f3w. Spos\u00f3b na konserwatywne kopyto, \u017ce tak si\u0119 wyra\u017c\u0119, maj\u0105c np. na uwadze manewry partii Landsbergisa przy unieszkodliwianiu litewskiej Ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych. Konserwaty\u015bci najpierw j\u0105 anulowali po 10 latach pobytu w Unii Europejskiej, a potem gdy AWPL-ZChR pr\u00f3bowa\u0142a ustaw\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 w Sejmie w jej niezmienionym kszta\u0142cie, tak j\u0105 poharatali poprawkami, \u017ce wysz\u0142o, i\u017c Polacy ze swego j\u0119zyka ojczystego mogliby korzysta\u0107 tylko w miejscowo\u015bciach, gdzie stanowi\u0105 ponad 70 proc. Kas paneigs, \u017ce wirtualny spis ludno\u015bci m\u00f3g\u0142by troch\u0119 dopom\u00f3c zamiarom konserwatyst\u00f3w? Niczego, oczywi\u015bcie, nie suponuj\u0119, tylko widz\u0105c nerwow\u0105 reakcj\u0119 prominentnych konserwatyst\u00f3w na inicjatyw\u0119 ZPL, wola\u0142bym patrze\u0107 im na r\u0119ce.<\/p>\n
Bo, je\u017celi wracaj\u0105c do meritum, we\u017amiemy fakt, \u017ce Departament Statystyki sam zapowiedzia\u0142, i\u017c zamierza powieli\u0107 dane statystyczne ze spisu z roku 2011, kt\u00f3ry wykaza\u0142 wtedy a\u017c ok. 2 proc. beznarodowo\u015bciowc\u00f3w zamieszka\u0142ych na Wile\u0144szczy\u017anie, oznacza\u0142oby to powielenie pewnej zagadki albo nie\u015bcis\u0142o\u015bci. Uzna\u0107 bowiem, \u017ce w XXI wieku a\u017c kilkana\u015bcie tysi\u0119cy obywateli nie zna swej narodowo\u015bci, jest dla mnie osobi\u015bcie wyzwaniem intelektualnym. Znowu\u017c niczego nie suponuj\u0119, ale wola\u0142bym aby beznarodowo\u015bciowc\u00f3w zapyta\u0107 ponownie, czy jest to ich pryncypialna postawa, czy mo\u017ce wcze\u015bniej ich rachmistrz zbyt cicho pyta\u0142 w tej sprawie. A gdy nie us\u0142ysza\u0142 odpowiedzi, to z entuzjazmem w rubryce \u201enarodowo\u015b\u0107\u201d wpisa\u0142 poziom\u0105 kresk\u0119.<\/p>\n
To, \u017ce niekt\u00f3rzy dyskutanci przy okazji \u201ealternatywnego spisu\u201d ZPL pr\u00f3buj\u0105 wystruga\u0107 spraw\u0119 z banana, \u015bwiadczy chocia\u017cby ich zatroskanie, dlaczego Zwi\u0105zek Polak\u00f3w b\u0119dzie liczy\u0107 na Wile\u0144szczy\u017anie tylko swych rodak\u00f3w, a nie wszystkich obywateli bez wzgl\u0119du na ich narodowo\u015b\u0107. Mo\u017cna oczywi\u015bcie i przy tym zagadnieniu dzieli\u0107 w\u0142os na szesna\u015bcie, a mo\u017ce nawet i na trzydzie\u015bci cztery, ale w\u0105tpi\u0119, czy czemu\u015b konstruktywnemu mia\u0142oby to s\u0142u\u017cy\u0107. Odpowiem wi\u0119c lakonicznie: bo w statucie ZPL jest zapisane, \u017ce organizacja ta zajmuje si\u0119 sprawami Polak\u00f3w. Tak zreszt\u0105 jak Zwi\u0105zek Rosjan zajmuje si\u0119 sprawami Rosjan, a Bia\u0142orusin\u00f3w \u2013 sprawami Bia\u0142orusin\u00f3w, za\u015b Zwi\u0105zek Eskimos\u00f3w, gdyby takowy by\u0142 na Litwie, to zajmowa\u0142by si\u0119 sprawami Eskimos\u00f3w w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n
Ko\u0144cz\u0105c chcia\u0142bym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nawet wolni od antypolskich fobii Litwini zarzucili pos\u0142owi Razmie, \u017ce my\u015bli on w kategoriach totalitarnych, chc\u0105c zabroni\u0107 ZPL na przeprowadzenie spo\u0142ecznego spisu Polak\u00f3w na Wile\u0144szczy\u017anie. My\u015bl\u0119 wi\u0119c, \u017ce r\u00f3wnie\u017c Rodacy, z kt\u00f3rymi polemizuj\u0119 w niniejszym felietonie, znajd\u0105 w sobie si\u0142y, by wesprze\u0107 akcj\u0119 ZPL albo przynajmniej nie przeszkadza\u0107 ju\u017c na etapie jej organizowania. Tysi\u0105ce pyta\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci, kt\u00f3re u nich si\u0119 rodz\u0105 na tym etapie (stan epidemii, wymogi prawne odno\u015bnie danych osobowych, RODO ect, ect) mo\u017cna by uzna\u0107 za obywatelskie zatroskanie, gdyby nie by\u0142o ono tak podobne do tego \u201ezatroskania\u201d, jakie mia\u0142 Pawlak, gdy Kargulowi ukradli konia w komedii \u201eSami swoi\u201d. Mo\u017ce by\u0142o zreszt\u0105 odwrotnie, gdy chodzi o persona\u017ce, bo dok\u0142adnie nie pami\u0119tam, komu konia ukradziono, a kto by\u0142 \u201ezatroskany\u201d. Pami\u0119tam tylko min\u0119 \u201efrasobliw\u0105\u201d \u201ezatroskanego\u201d, gdy m\u00f3wi\u0142: \u201eJaka szkoda. Jaki dobry by\u0142 ko\u0144. Ameryka\u0144ski…\u201d.<\/p>\n
Apeluj\u0119, wi\u0119c nie b\u0105d\u017amy komediantami w tak wa\u017cnej sprawie. Spis ludno\u015bci jest okazj\u0105 i du\u017cym wyzwaniem dla nas wszystkich, kt\u00f3rym le\u017c\u0105 na sercu sprawy naszej wsp\u00f3lnoty. Nie jest bowiem tylko w interesie ZPL czy jakiego\u015b poszczeg\u00f3lnego dzia\u0142acza mo\u017cliwie najbardziej precyzyjna wiedza o naszej ilo\u015bciowej obecno\u015bci na Wile\u0144szczy\u017anie. Samopoliczenie si\u0119 jest w interesie litewskich Polak\u00f3w. Wiedz\u0105c, ilu nas jest, b\u0119dziemy mogli odwa\u017cniej artyku\u0142owa\u0107 nasze interesy jako spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n
Tadeusz Andrzejewski,<\/strong><\/em> 2021-02-06<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wyra\u017anie wida\u0107, jak przy okazji spo\u0142ecznej akcji Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Litwie samopoliczenia si\u0119 niekt\u00f3rzy z \u201e\u017cyczliwych\u201d obserwator\u00f3w chcieliby dzieli\u0107 w\u0142os na cztery, a mo\u017ce nawet na szesna\u015bcie. Mno\u017cy\u0107 potencjalne problemy, przeszkody, kt\u00f3re \u2013 jak si\u0119 zamartwiaj\u0105 \u201ezamartwiaj\u0105cy si\u0119\u201d \u2013 mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 nie do pokonania przy okazji tego trudnego wyzwania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10797,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"dwc-title":[],"dwc-content":[],"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20603"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20603"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20604,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20603\/revisions\/20604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nradny rejonu wile\u0144skiego<\/strong><\/em><\/p>\n