Marsza\u0142ek Senatu Stanis\u0142aw Karczewski 25 kwietnia 2019 r. w litewskim Sejmie powiedzia\u0142, \u017ce Wilno jest stolic\u0105 niepodleg\u0142ej Litwy i nikt w Polsce tego nie kwestionuje i nie b\u0119dzie kwestionowa\u0142, jednocze\u015bnie zaapelowa\u0142 o rozwi\u0105zanie problem\u00f3w dotycz\u0105cych praw mniejszo\u015bci polskiej na Litwie.
\n
\nMarsza\u0142ek Senatu bierze udzia\u0142 w uroczystym posiedzeniu litewskiego Sejmu, kt\u00f3re po\u015bwi\u0119cone jest 25. rocznicy podpisania Traktatu mi\u0119dzy Rzecz\u0105pospolit\u0105 Polsk\u0105 a Republik\u0105 Litewsk\u0105 o przyjaznych stosunkach i wsp\u00f3\u0142pracy dobros\u0105siedzkiej z 1994 r.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wnym przes\u0142aniem traktatu by\u0142o zamkni\u0119cie historycznych konflikt\u00f3w i stworzenie warunk\u00f3w dla rozwoju przyjacielskich stosunk\u00f3w i strategicznej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Litw\u0105. By\u0142 to moment prze\u0142omowy dla obu naszych narod\u00f3w \u2013 podkre\u015bli\u0142 marsza\u0142ek.<\/p>\n
\u201eWilno jest stolic\u0105 niepodleg\u0142ej Litwy i nikt w Polsce tego nie kwestionuje i nie b\u0119dzie kwestionowa\u0142. Obchodzimy w tym roku 20-lecie cz\u0142onkostwa Polski w NATO, w ramach kt\u00f3rego Litwa od 2004 roku jest zn\u00f3w, jak przez wieki, naszym sojusznikiem. Ka\u017cdy, kto dokona zamachu na integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 Litwy b\u0119dzie mia\u0142 wroga w Polsce\u201d \u2013 powiedzia\u0142 marsza\u0142ek.<\/p>\n
Marsza\u0142ek podkre\u015bli\u0142, \u017ce traktat z 1994 r. jest jednak cz\u0119sto krytykowany jako nieskuteczny w zakresie zapewnienia praw mniejszo\u015bci polskiej na Litwie. Przedmiotem krytyki s\u0105 przy tym nie zawarte w nim zapisy, lecz brak ich wprowadzenia w \u017cycie.<\/p>\n
Karczewski powiedzia\u0142, \u017ce niestety wci\u0105\u017c niezrealizowane pozostaj\u0105 niekt\u00f3re zapisy traktatu dotycz\u0105ce praw Polak\u00f3w na Litwie. Polacy litewscy nadal nie mog\u0105 zapisywa\u0107 swoich nazwisk w oryginalnym brzmieniu ani u\u017cywa\u0107 nazw topograficznych w j\u0119zyku polskim, cho\u0107 wszystkimi tymi prawami ciesz\u0105 si\u0119 \u2013 zgodnie z traktatem \u2013 Litwini w Polsce. \u201eRozumiemy Wasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107. Nie mo\u017cecie nam chyba zarzuci\u0107 braku cierpliwo\u015bci. Nie chcemy Wam sugerowa\u0107 rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3rych sami nie praktykujemy. Przy ca\u0142ej z\u0142o\u017cono\u015bci polsko-litewskiej historii bez w\u0105tpienia historia s\u0105siedztwa polsko-niemieckiego jest z\u0142o\u017cona niepor\u00f3wnanie bardziej. A jednak w Polsce mniejszo\u015b\u0107 niemiecka korzysta w pe\u0142ni z praw, w tym do zapisywania imion i nazwisk zgodnie z niemieck\u0105 pisowni\u0105. Na terenach jej zamieszkania stosowane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dwuj\u0119zyczne tablice z nazwami ulic i miejscowo\u015bci. W 25-lecie polsko-litewskiego uk\u0142adu apelujemy do Was: rozwi\u0105\u017ccie ten problem\u201d \u2013 powiedzia\u0142.<\/p>\n
Marsza\u0142ek m\u00f3wi\u0142 tak\u017ce o problemach polskiego szkolnictwa na Litwie. \u201eJe\u015bli nie zamkniemy tych spraw \u2013 b\u0119d\u0105 one s\u0142u\u017cy\u0107 naszym wrogom do zatruwania klimatu stosunk\u00f3w polsko-litewskich\u201d \u2013 zaznaczy\u0142. W imi\u0119 wsp\u00f3lnego dobra i wsp\u00f3lnego bezpiecze\u0144stwa Polski i Litwy, w imi\u0119 odebrania naszym wrogom instrument\u00f3w sk\u0142\u00f3cania obu narod\u00f3w zaapelowa\u0142 o szybkie przyj\u0119cie odpowiedniego ustawodawstwa.<\/p>\n
Marsza\u0142ek wymieni\u0142 wsp\u00f3lne osi\u0105gni\u0119cia obu kraj\u00f3w z ostatnich 25 lat i przyk\u0142ady wzajemnej pomocy, na przyk\u0142ad pomoc Polski w organizacji Armii Litewskiej, nabycie przez Polsk\u0119 litewskiej rafinerii w Mo\u017cejkach, dzia\u0142ania na rzecz obrony wsp\u00f3lnych interes\u00f3w politycznych, gospodarczych i wspierania demokracji na Ukrainie i w Gruzji, zaznaczaj\u0105c, \u017ce \u201eto wszystko nie by\u0142oby mo\u017cliwe bez traktatu z 1994 roku\u201d.<\/p>\n
\u201eJest on niezb\u0119dny i jest obecnie wype\u0142niany dobr\u0105 tre\u015bci\u0105, ku po\u017cytkowi Polski i Litwy. Dzi\u015b niech stosunki nasze, drodzy s\u0105siedzi, definiuj\u0105 idee takich wielkich obywateli Wielkiego Ksi\u0119stwa, jak biskup Antanas Baranauskas, Jurgis Matulajtis czy wreszcie wielki przyjaciel Litwy i Litwin\u00f3w, \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczy\u0144ski, kt\u00f3rego imieniem nazwali\u015bcie jedn\u0105 z wile\u0144skich ulic\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Karczewski.<\/p>\n
Podczas posiedzenia Akcj\u0119 Wyborcz\u0105 Polak\u00f3w na Litwie-Zwi\u0105zek Chrze\u015bcija\u0144skich Rodzin reprezentowa\u0142a pos\u0142anka na Sejm RL z ramienia partii, Rita Tama\u0161unien\u0117.<\/p>\n
Pos\u0142anka m\u00f3wi\u0142a m.in. o tym, \u017ce ustalenia traktatu o przyjaznych stosunkach i wsp\u00f3\u0142pracy dobros\u0105siedzkiej i przed 25 laty i dzi\u015b s\u0105 oceniane jako post\u0119p w dalszych stosunkach ekonomicznych, bezpiecze\u0144stwie, wzajemnej pomocy zar\u00f3wno w regionie, jak i na politycznej arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n
Podkre\u015bli\u0142a, \u017ce w umowie polsko-litewskiej nieprzypadkowo wiele uwagi udzielono mniejszo\u015bciom narodowym, gdy\u017c od wiek\u00f3w zamieszkuj\u0105cy te tereny Polacy i Litwini wiele wnie\u015bli nie tylko do kultury obu narod\u00f3w i pa\u0144stw, ale te\u017c przyczynili si\u0119 do rozwoju kultury europejskiej.<\/p>\n
Rita Tama\u0161unien\u0117 przypomnia\u0142a zebranym, \u017ce traktat ma umacnia\u0107 i rozszerza\u0107 prawa mniejszo\u015bci narodowych. Obecnie na Litwie to jedyny akt prawny, w kt\u00f3rym oba kraje bardzo konkretnie zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do przestrzegania praw mniejszo\u015bci litewskiej i polskiej. Obydwa pa\u0144stwa zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 zagwarantowa\u0107 mniejszo\u015bciom narodowym prawa odpowiadaj\u0105ce standardom mi\u0119dzynarodowym, lecz niestety zadeklarowane ustalenia nie zawsze s\u0105 uwzgl\u0119dniane w krajowych aktach prawnych.<\/p>\n
Pos\u0142anka podkre\u015bli\u0142a, \u017ce kolejna rocznica traktatu to nie tylko okazja, by u\u015bcisn\u0105\u0107 sobie d\u0142onie, potrzeba nie fasadowych deklaracji, ale konstruktywnych rozwi\u0105za\u0144. Bez w\u0105tpienia wszystkie punkty umowy s\u0105 istotne, lecz niestety artyku\u0142y 13-17 umowy s\u0105 stale spychane na margines.<\/p>\n
Na potwierdzenie swych s\u0142\u00f3w Rita Tama\u0161unien\u0117 poda\u0142a konkretne przyk\u0142ady nie wywi\u0105zywania si\u0119 Litwy z traktatu:<\/p>\n
– w 2010 roku nie przed\u0142u\u017cono Ustawy o Mniejszo\u015bciach Narodowych. Obiecywano uchwalenie nowej, bardziej odpowiadaj\u0105cej wsp\u00f3\u0142czesnym wymaganiom, lecz jednocze\u015bnie s\u0105 wymierzane kary pieni\u0119\u017cne za u\u017cywanie dwuj\u0119zycznych tablic z nazwami ulic.<\/p>\n
– r\u00f3wnie\u017c w 2010 roku odrzucono ustaw\u0119 o pisowni nazwisk, pozostawiaj\u0105c drog\u0119 s\u0105dow\u0105 jako jedyny spos\u00f3b na zapis nazwiska w oryginale w dokumentach.<\/p>\n
– cz\u0119\u015b\u0107 2 artyku\u0142u 13 traktatu o przyjaznych stosunkach i wsp\u00f3\u0142pracy dobros\u0105siedzkiej m\u00f3wi o prawie mniejszo\u015bci narodowych do nauki w j\u0119zyku ojczystym, prawie do wsparcia ze strony pa\u0144stwa dla kultury i o\u015bwiaty mniejszo\u015bci narodowych. Niestety reforma o\u015bwiatowa, nowe poprawki legislacyjne zosta\u0142y przyj\u0119te bez oceniania ich wp\u0142ywu na plac\u00f3wki o\u015bwiatowe mniejszo\u015bci narodowych, ponadto brakuje dialogu z przedstawicielami mniejszo\u015bci narodowych, problemem jest tak\u017ce kwestia kompletowania klas, czy kwestia podr\u0119cznik\u00f3w itp. Na li\u015bcie egzamin\u00f3w pa\u0144stwowych nie ma ju\u017c j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3ry mo\u017cna zdawa\u0107 jedynie na poziomie szkolnym. Wartym podkre\u015blenia jest fakt, \u017ce mimo wszystko abiturienci polskich szk\u00f3\u0142 podchodz\u0105 do egzaminu z j\u0119zyka ojczystego, cho\u0107 egzamin ten niestety nie wp\u0142ywa na og\u00f3lna ocen\u0119 przy przyjmowaniu na studia wy\u017csze.<\/p>\n
– ujednolicenie egzaminu z j\u0119zyka pa\u0144stwowego bez okresu przej\u015bciowego.<\/p>\n
– 15 artyku\u0142 traktatu m\u00f3wi o tym, \u017ce oba kraje zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do niepodejmowania dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu doprowadzenie do zmian narodowo\u015bciowych na terenach zamieszkanych przez mniejszo\u015bci narodowe. Rzeczywisto\u015b\u0107 jednak wygl\u0105da inaczej, zw\u0142aszcza je\u015bli mowa o procesie zwrotu ziemi i kwestii przenoszenia grunt\u00f3w.<\/p>\n
Podsumowuj\u0105c Rita Tama\u0161unien\u0117 powiedzia\u0142a, \u017ce prawdziw\u0105 miar\u0105 dobros\u0105siedzkich stosunk\u00f3w jest rozwi\u0105zywanie najbardziej z\u0142o\u017conych kwestii, kt\u00f3re wymagaj\u0105 woli politycznej, wzajemnej otwarto\u015bci i zaufania. Je\u017celi w ci\u0105gu 25 lat strategiczni partnerzy nie doszli do porozumienia w sprawach nierozwi\u0105zanych, ale ci\u0105gle aktualnych, to mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, \u017ce we wzajemnych stosunkach wci\u0105\u017c pozosta\u0142y nieprzedyskutowane obawy, bol\u0105czki historyczne lub brakuje wsp\u00f3lnej wizji przysz\u0142o\u015bci dla wzajemnych stosunk\u00f3w.<\/p>\n
\u201ePacta sunt servanda \u2013 um\u00f3w nale\u017cy dotrzymywa\u0107 \u2013 tylko wtedy maj\u0105 one sens, tylko wtedy wzbudzane jest wzajemne zaufanie w dane s\u0142owo, tylko wtedy obie strony zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do rozwijania warto\u015bci demokratycznych oraz stosunk\u00f3w opartych na dobrej woli\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a Tama\u0161unien\u0117.<\/p>\n
Na zako\u0144czenie pos\u0142anka wyrazi\u0142a nadziej\u0119, \u017ce obchody 25. rocznicy umowy o dobros\u0105siedzkich stosunkach mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Litw\u0105 stan\u0105 si\u0119 nie tylko oznak\u0105 ocieplenia w stosunkach mi\u0119dzy krajami, lecz zredukuj\u0105 baga\u017c problem\u00f3w \u201erozwi\u0105zywanych\u201d przez \u0107wier\u0107 wieku.<\/p>\n
\u201ePrzed 25 laty dosz\u0142o do momentu prze\u0142omowego w dalszych stosunkach obu pa\u0144stw, wsp\u00f3lna przesz\u0142o\u015b\u0107, wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenia oraz mniejszo\u015bci obydw\u00f3ch narod\u00f3w s\u0105 kapita\u0142em. Powinien on by\u0107 inwestowany w sukces obu pa\u0144stw, kt\u00f3ry jest wa\u017cny dla nas wszystkich, dla bezpiecznej i silnej przysz\u0142o\u015bci\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a Rita Tama\u0161unien\u0117.<\/p>\n
Uroczystej debacie przys\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 premier Litwy Saulius Skvernelis.<\/p>\n
Zawarty 26 kwietnia 1994 r. traktat mia\u0142 uregulowa\u0107 zar\u00f3wno stosunki mi\u0119dzypa\u0144stwowe, jak i sytuacj\u0119 mniejszo\u015bci narodowych.<\/p>\n
2019-04-25<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Marsza\u0142ek Senatu Stanis\u0142aw Karczewski 25 kwietnia 2019 r. w litewskim Sejmie powiedzia\u0142, \u017ce Wilno jest stolic\u0105 niepodleg\u0142ej Litwy i nikt w Polsce tego nie kwestionuje i nie b\u0119dzie kwestionowa\u0142, jednocze\u015bnie zaapelowa\u0142 o rozwi\u0105zanie problem\u00f3w dotycz\u0105cych praw mniejszo\u015bci polskiej na Litwie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16597,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"dwc-title":[],"dwc-content":[],"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16596"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16596"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16596\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16601,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16596\/revisions\/16601"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awpl.lt\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}