{"id":20943,"date":"2021-04-26T21:04:36","date_gmt":"2021-04-26T21:04:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.awpl.lt?p=20943"},"modified":"2021-04-26T21:04:38","modified_gmt":"2021-04-26T21:04:38","slug":"27-lecie-traktatu-polsko-litewskiego-awpl-zchr-mimo-kolejnej-rocznicy-wiekszosc-problemow-mniejszosci-narodowych-nie-zostala-rozwiazana","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.awpl.lt?p=20943","title":{"rendered":"27-lecie Traktatu polsko-litewskiego. AWPL-ZChR: \u201eMimo kolejnej rocznicy wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w mniejszo\u015bci narodowych nie zosta\u0142a rozwi\u0105zana\u201d"},"content":{"rendered":"

Mimo \u017ce od podpisania Traktatu mi\u0119dzy Rzecz\u0105pospolit\u0105 Polsk\u0105 a Republik\u0105 Litewsk\u0105 o przyjaznych stosunkach i dobros\u0105siedzkiej wsp\u00f3\u0142pracy mija dzisiaj 27 lat, Polacy na Litwie do tej pory borykaj\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cnego rodzaju przeszkodami i nierozwi\u0105zanymi problemami. Polska mniejszo\u015b\u0107 na Litwie przez ca\u0142y czas pr\u00f3buje odeprze\u0107 ataki na o\u015bwiat\u0119 polsk\u0105 na Litwie, czynione s\u0105 pr\u00f3by ograniczania jej mo\u017cliwo\u015bci reprezentacji politycznej, do dzisiaj odczuwa ona skutki \u201efruwania\u201d ziemi po ca\u0142ym kraju w ramach niesfinalizowanej do tej pory reformy rolnej, a nawet spotyka si\u0119 z gro\u017abami rozprawy fizycznej.
\n 
\nFakty, kt\u00f3re rocznicowy nastr\u00f3j czyni\u0105 nie\u015bwi\u0105tecznym<\/strong><\/p>\n

\u201eJest to szczeg\u00f3lny dzie\u0144 dla naszego pa\u0144stwa i wyj\u0105tkowo szczeg\u00f3lny dla nas, Polak\u00f3w na Litwie\u201d \u2013 powiedzia\u0142a dzisiaj Rita Tama\u0161unien\u0117, pose\u0142 z ramienia Akcji Wyborczej Polak\u00f3w na Litwie-Zwi\u0105zku Chrze\u015bcija\u0144skich Rodzin (AWPL-ZChR), podczas zorganizowanej w Sejmie konferencji prasowej, przytaczaj\u0105c ca\u0142y szereg fakt\u00f3w, kt\u00f3re rocznicowy nastr\u00f3j czyni\u0105 nie\u015bwi\u0105tecznym. Fakt\u00f3w dotycz\u0105cych sytuacji Polak\u00f3w na Litwie.<\/p>\n

„Przenosiny” ziemi w d\u0105\u017ceniu do zmian narodowo\u015bciowych na Wile\u0144szczy\u017anie<\/strong><\/p>\n

Artyku\u0142 15. Traktatu stanowi:<\/p>\n

\u201eUk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 Strony b\u0119d\u0105 na swych terytoriach chroni\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105, kulturow\u0105, j\u0119zykow\u0105 i religijn\u0105 os\u00f3b wymienionych w artykule 13 ust\u0119p 2 oraz tworzy\u0142y warunki jej rozwijania.<\/p>\n

Strony w szczeg\u00f3lno\u015bci:
\n–
\nrozwa\u017c\u0105 dopuszczenie u\u017cywania j\u0119zyk\u00f3w mniejszo\u015bci narodowych przed swymi urz\u0119dami, szczeg\u00f3lnie za\u015b w tych jednostkach administracyjno-terytorialnych, w kt\u00f3rych du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci stanowi mniejszo\u015b\u0107 narodowa,
\n–
\nzapewni\u0105 mniejszo\u015bciom narodowym dost\u0119p do publicznych \u015brodk\u00f3w masowego przekazu,
\n–
\nzapewni\u0105 odpowiednie mo\u017cliwo\u015bci nauczania j\u0119zyka mniejszo\u015bci narodowej i pobierania nauki w tym j\u0119zyku w przedszkolach, szko\u0142ach podstawowych i \u015brednich,
\n–
\nb\u0119d\u0105 podejmowa\u0107 niezb\u0119dne \u015brodki dotycz\u0105ce ochrony to\u017csamo\u015bci mniejszo\u015bci narodowej po nale\u017cytej konsultacji, \u0142\u0105cznie z kontaktami z organizacjami lub stowarzyszeniami grup wymienionych w artykule 13 ust\u0119p 2,
\n–
\nb\u0119d\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 histori\u0119 i kultur\u0119 grup wymienionych w artykule 13 ust\u0119p 2 w zwi\u0105zku z nauczaniem historii i kultury w plac\u00f3wkach o\u015bwiatowych,
\n–
\npowstrzymaj\u0105 si\u0119 od jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144 mog\u0105cych doprowadzi\u0107 do asymilacji cz\u0142onk\u00f3w mniejszo\u015bci narodowej wbrew ich woli oraz zgodnie ze standardami mi\u0119dzynarodowymi powstrzymaj\u0105 si\u0119 od dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re prowadzi\u0142yby do zmian narodowo\u015bciowych na obszarach zamieszka\u0142ych przez mniejszo\u015bci narodowe\u201d.<\/p>\n

Litwa nie zawsze przestrzega zapis\u00f3w zawartych w niniejszym artykule, niekiedy wr\u0119cz je ignoruje. Do \u0142amania zobowi\u0105za\u0144 zawartych w art. 15 Traktatu nagminnie dochodzi\u0142o podczas procederu tzw. \u201eprzenosin\u201d ziemi na Wile\u0144szczyzn\u0119, kt\u00f3rego jednym z cel\u00f3w by\u0142y w\u0142a\u015bnie zmiany narodowo\u015bciowe na obszarach zamieszka\u0142ych przez mniejszo\u015bci narodowe.<\/p>\n

Tama\u0161unien\u0117, pose\u0142 z mieszanej frakcji pos\u0142\u00f3w w Sejmie Republiki Litewskiej, przewodnicz\u0105ca Zespo\u0142u Mi\u0119dzyparlamentarnego ds. Stosunk\u00f3w z Sejmem i Senatem RP, podkre\u015bli\u0142a, \u017ce rocznica podpisania traktatu jest \u015bwietn\u0105 okazj\u0105, by dokona\u0107 oceny relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami, a tak\u017ce realizacji postanowie\u0144 traktatu widzianej oczami Polak\u00f3w na Litwie. Pose\u0142 jest zdania, \u017ce w\u0142a\u015bnie postanowienia traktatu sta\u0142y si\u0119 fundamentem dla p\u00f3\u017aniejszych relacji obu pa\u0144stw w dziedzinach polityki, gospodarki, bezpiecze\u0144stwa, wzajemnej pomocy i wsparcia w obr\u0119bach regionu, a tak\u017ce w formacie organizacji i instytucji mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

\u201eLitwa jak nigdy dot\u0105d odczuwa\u0142a wsparcie s\u0105siedniej Polski\u201d<\/strong><\/p>\n

\u201eZasada dobros\u0105siedzkiej wsp\u00f3\u0142pracy sta\u0142a si\u0119 podstawowym warunkiem wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania obu pa\u0144stw w ramach ubiegania si\u0119 o status cz\u0142onk\u00f3w NATO i UE. Polska, kt\u00f3ra te aspiracje wykaza\u0142a wcze\u015bniej, sta\u0142a na stanowisku, \u017ce uczestnictwo w tych strukturach bez Litwy nie zapewni pe\u0142nego bezpiecze\u0144stwa w regionie, dlatego Litwa jak nigdy dot\u0105d odczuwa\u0142a wsparcie s\u0105siedniej Polski w d\u0105\u017ceniu do partnerstwa strategicznego. I, w rzeczy samej, po kilku latach wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie i dobros\u0105siedzka wsp\u00f3\u0142praca przeros\u0142y w partnerstwo strategiczne\u201d \u2013 ocenia Tama\u0161unien\u0117.<\/p>\n

Pose\u0142 z ramienia AWPL-ZChR podkre\u015bli\u0142a, \u017ce w chwili obecnej Litwa i Polska odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w zachodz\u0105cych procesach politycznych w Europie, st\u0105d wynika potrzeba zacie\u015bniania wsp\u00f3\u0142pracy obu pa\u0144stw w poszczeg\u00f3lnych dziedzinach, do realizacji wsp\u00f3lnych cel\u00f3w, a tak\u017ce na rzecz mocniejszego i bardziej zdecydowanego odpierania zagro\u017ce\u0144, jakie staj\u0105 przed obu pa\u0144stwami i ca\u0142\u0105 Europ\u0105.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142praca Litwy i Polski wyj\u0105tkowo przy\u015bpieszy\u0142a dzi\u0119ki by\u0142emu Rz\u0105dowi, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142a AWPL-ZChR<\/strong><\/p>\n

Pose\u0142 odnotowa\u0142a, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca Litwy i Polski wyj\u0105tkowo przy\u015bpieszy\u0142a dzi\u0119ki by\u0142emu Rz\u0105dowi, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142a AWPL-ZChR.<\/p>\n

\u201eDowodem na to jest wsp\u00f3lne posiedzenie Rz\u0105d\u00f3w obu kraj\u00f3w, do kt\u00f3rego dosz\u0142o we wrze\u015bniu 2020 r. Podczas spotkania om\u00f3wiono zagadnienia aktualne dla obu stron we wszystkich najwa\u017cniejszych dziedzinach: kultury, gospodarki, energetyki, bezpiecze\u0144stwa publicznego, o\u015bwiaty, zdrowia itd. Znaleziono w\u00f3wczas wsp\u00f3lne mianowniki i zacie\u015bniono wsp\u00f3\u0142prac\u0119 poszczeg\u00f3lnych instytucji i organizacji. Relacje obustronne zosta\u0142y podniesione na wy\u017cszy poziom, dlatego obecna ekipa rz\u0105dz\u0105ca ma wa\u017cne zadanie, by ten poziom utrzyma\u0107\u201d \u2013 powiedzia\u0142a Tama\u0161unien\u0117.<\/p>\n

\u201eZ przykro\u015bci\u0105 nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce wiele zagadnie\u0144 od\u0142o\u017cono na bli\u017cej nieznane lepsze czasy. Bardzo liczymy, \u017ce podczas wiosennej sesji Sejmu, zgodnie z obietnic\u0105 nowego Rz\u0105du, powstan\u0105 i na rozpatrywanie do parlamentu dotr\u0105 akty prawne reguluj\u0105ce o\u015bwiat\u0119 mniejszo\u015bci narodowych, jak te\u017c przywr\u00f3cona zostanie Ustawa o mniejszo\u015bciach narodowych. Chcemy wierzy\u0107 w to, \u017ce politycy dostrzeg\u0105 buduj\u0105c\u0105 moc tych dokument\u00f3w, a nie zaczn\u0105 zn\u00f3w doszukiwa\u0107 si\u0119 w nich domniemanych zagro\u017ce\u0144\u201d \u2013 wyrazi\u0142a nadziej\u0119 polityk.<\/p>\n

\u201eCz\u0119sto mo\u017cna dopatrze\u0107 si\u0119 d\u0105\u017ce\u0144 do asymilacji mniejszo\u015bci narodowych i wyeliminowania ich z \u017cycia politycznego\u201d<\/strong><\/p>\n

Czes\u0142aw Olszewski, pose\u0142 z ramienia AWPL-ZChR, cz\u0142onek sejmowego Komitetu Prawa i Praworz\u0105dno\u015bci, przywo\u0142a\u0142 wydarzenia z najbli\u017cszej przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3re, jego zdaniem, bynajmniej nie napawaj\u0105 optymizmem: \u201eTemat obecnej sytuacji ochrony praw mniejszo\u015bci narodowych prawie w og\u00f3le nie jest poruszany. Modne jest tymczasem m\u00f3wienie o potrzebie integrowania mniejszo\u015bci narodowych, tym niemniej cz\u0119sto mo\u017cna dopatrze\u0107 si\u0119 d\u0105\u017ce\u0144 do asymilacji mniejszo\u015bci narodowych i wyeliminowania ich z \u017cycia politycznego\u201d.<\/p>\n

Olszewski przypomnia\u0142 zalecenia OBWE dla Litwy, w tym dot. progu wyborczego dla mniejszo\u015bci narodowych, kt\u00f3ry pozbawia je mo\u017cliwo\u015bci konkurencyjnego uczestnictwa w zarz\u0105dzaniu pa\u0144stwem. Pose\u0142 przypomnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c o ograniczonym prawie AWPL-ZChR do obrony interes\u00f3w przed s\u0105dem, kiedy po ostatnich wyborach sejmowych partia pr\u00f3bowa\u0142a dowie\u015b\u0107 ra\u017c\u0105cych narusze\u0144.<\/p>\n

Przyzna\u0142 to m.in. prof. Vytautas Sinkevi\u010dius, jeden z tw\u00f3rc\u00f3w Konstytucji, kt\u00f3ry o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce obecna regulacja prawna ogranicza prawo AWPL-ZChR do obrony swoich praw na drodze s\u0105dowej, a nawet inne ugrupowania polityczne podkre\u015bli\u0142y, \u017ce AWPL-ZChR mo\u017ce odegra\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zachowaniu demokracji na Litwie. \u201eAWPL-ZChR, partia, kt\u00f3ra piel\u0119gnuje tradycyjne warto\u015bci rodzinne, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 g\u0142osem o prawdziwej sytuacji na Litwie \u2013 informuj\u0105c Europ\u0119 i \u015bwiat o kraju UE, dotkni\u0119tym kryzysem moralnym, etycznym, prawnym i politycznym. Jak nigdy dot\u0105d potrzebujemy wsparcia i pomocy Rzeczypospolitej Polskiej w uznaniu wybor\u00f3w na Litwie za naruszaj\u0105ce prawo\u201d \u2013 napisali w o\u015bwiadczeniu przedstawiciele Litewskiej Partii Ludowej nied\u0142ugo po wyborach sejmowych na Litwie, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 11 pa\u017adziernika 2020 r.<\/p>\n

Strachem napawa zaniechanie organ\u00f3w \u015bcigania w reakcji na wezwania do rozprawy fizycznej<\/strong><\/p>\n

Olszewski podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce organy \u015bcigania w spos\u00f3b nieadekwatny zareagowa\u0142y na wezwanie do fizycznej rozprawy z liderem AWPL-ZChR, kt\u00f3re pad\u0142o w eterze z ust Ar\u016bnasa Valinskasa, by\u0142ego przewodnicz\u0105cego Sejmu, obecnie prowadz\u0105cego audycji TV. \u201eWi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w na Litwie odebra\u0142a t\u0119 gro\u017ab\u0119 osobi\u015bcie. Strachem napawa zaniechanie organ\u00f3w \u015bcigania\u201d \u2013 oceni\u0142 pose\u0142 z AWPL-ZChR.<\/p>\n

Olszewski nie wyklucza r\u00f3wnie\u017c zagro\u017ce\u0144 dla Polak\u00f3w na Litwie w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci: \u201eDo tej pory Polakom na Litwie nie stworzono nale\u017cytych warunk\u00f3w do reprezentacji politycznej, jak te\u017c zasadne s\u0105 obawy o to, \u017ce obecna ekipa rz\u0105dz\u0105ca, zmieniaj\u0105c system wyborczy, jeszcze bardziej zaw\u0119zi obecne mo\u017cliwo\u015bci. Granice okr\u0119g\u00f3w wyborczych s\u0105 zmieniane podczas ka\u017cdych wybor\u00f3w na niekorzy\u015b\u0107 mniejszo\u015bci narodowych, niejasne organizacje przypuszczaj\u0105 niesmaczne ataki medialne, s\u0105 to w\u0142a\u015bnie pr\u00f3by wyrugowania mniejszo\u015bci narodowych z parlamentu\u201d \u2013 oceni\u0142 Olszewski.<\/p>\n

AWPL-ZChR: \u017byczymy rz\u0105dz\u0105cym, by skupili si\u0119 na problemach, kt\u00f3rych rozstrzygni\u0119cie jest potrzebne tu i teraz<\/strong><\/p>\n

Tama\u0161unien\u0117 powiedzia\u0142a, \u017ce cieszy j\u0105 to, \u017ce maturzy\u015bci szk\u00f3\u0142 polskich na Litwie ciesz\u0105 si\u0119 opini\u0105 dobrych pracownik\u00f3w, naukowc\u00f3w, os\u00f3b, kt\u00f3re pomy\u015blnie wspinaj\u0105 si\u0119 po drabinie kariery z korzy\u015bci\u0105 dla pa\u0144stwa. Polityk przypomnia\u0142a, \u017ce 17 wrze\u015bnia 2020 r. ministrowie edukacji Litwy i Polski podpisali harmonogram wdra\u017cania dzia\u0142a\u0144 na rzecz o\u015bwiaty mniejszo\u015bci polskiej na Litwie i litewskiej w Polsce, tymczasem \u201epo raz kolejny na nieokre\u015blon\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 od\u0142o\u017cono zagadnienia dotycz\u0105ce podr\u0119cznik\u00f3w, pa\u0144stwowego egzaminu z j\u0119zyka polskiego jako ojczystego, finansowania nauki zar\u00f3wno j\u0119zyka pa\u0144stwowego, jak te\u017c ojczystego\u201d. Pose\u0142 wzywa do najpilniejszego podj\u0119cia decyzji politycznych, kt\u00f3re pozwol\u0105 maturzystom szk\u00f3\u0142 polskich na Litwie ju\u017c w 2022 r., jak to zreszt\u0105 przewiduje ww. harmonogram, przyst\u0105pi\u0107 do pa\u0144stwowego egzaminu z j\u0119zyka polskiego jako ojczystego. Nie ma w tym nic z\u0142o\u017conego, wystarczy opracowa\u0107 testy, za\u015b Narodowe Centrum Egzaminacyjne powinno wzi\u0105\u0107 si\u0119 za organizacje procesu\u201d \u2013 powiedzia\u0142a Tama\u0161unien\u0117. \u201e\u017byczymy rz\u0105dz\u0105cym, by skupili si\u0119 na problemach, kt\u00f3rych rozstrzygni\u0119cie jest potrzebne tu i teraz\u201d \u2013 o\u015bwiadczy\u0142a.<\/p>\n

Tama\u0161unien\u0117: Ziemia \u201efruwa\u0142a\u201d po ca\u0142ej Litwie<\/strong><\/p>\n

Pose\u0142 z ramienia AWPL-ZChR podkre\u015bli\u0142a, \u017ce szko\u0142y mniejszo\u015bci nie mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c by\u0107 zapomniane podczas prac nad narodowym porozumieniem dot. o\u015bwiaty: \u201eOne nie mog\u0105 zosta\u0107 na marginesie. Konieczne jest r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnienie specyfiki regionu wile\u0144skiego. Tama\u0161unien\u0117 nie kryje r\u00f3wnie\u017c swojej dezaprobaty dla reformy rolnej w kraju: \u201eTu\u017c po odzyskaniu Niepodleg\u0142o\u015bci ziemia \u201efruwa\u0142a\u201d po ca\u0142ej Litwie, za\u015b mieszka\u0144cy, kt\u00f3rych nazwiska s\u0105 prawie wy\u0142\u0105cznie nielitewskie, do tej pory nie mog\u0105 odzyska\u0107 grunt\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do ich przodk\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Olszewski z kolei przypomnia\u0142, \u017ce, dla przyk\u0142adu, w Wilnie na zwrot ojcowizny czeka jeszcze ponad po\u0142owa pretendent\u00f3w, za\u015b proponowana rekompensata pieni\u0119\u017cna za grunty nabywane przez pa\u0144stwo jest nawet 500-krotnie mniejsza ni\u017c wynosi cena rynkowa. \u201eProponujemy zatem, by pa\u0144stwo pozwoli\u0142o zosta\u0107 dzier\u017cawc\u0105 ziemi dla os\u00f3b oczekuj\u0105cych na zwrot ziemi. Po pierwsze, pozwoli\u0142oby to na restytucj\u0119 mienia, po drugie za\u015b zapewni\u0142oby dochody dla w\u0142a\u015bciciela ziemi z tytu\u0142u kontynuowanej dzier\u017cawy ziemi\u201d \u2013 propozycj\u0119 AWPL-ZChR przybli\u017cy\u0142 parlamentarzysta.<\/p>\n

Mniejszo\u015bci narodowe \u2013 to kapita\u0142, w kt\u00f3ry nale\u017cy inwestowa\u0107<\/strong><\/p>\n

Olszewski wyrazi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce obecna ekipa rz\u0105dz\u0105ca b\u0119dzie dalej umacnia\u0142a dobre relacje z Polsk\u0105: \u201eMimo przytoczonych fakt\u00f3w przed 27 laty dosz\u0142o do prze\u0142omu w relacjach litewsko-polskich. Wsp\u00f3lna przesz\u0142o\u015b\u0107, do\u015bwiadczenie i mniejszo\u015bci narodowe po obu stronach granicy s\u0105 kapita\u0142em, w kt\u00f3ry nale\u017cy inwestowa\u0107 z my\u015bl\u0105 na rzecz sukcesu obu pa\u0144stw. Przecie\u017c wszystkim nam zale\u017cy na dobrobycie, mocnej pozycji i bezpiecznej przysz\u0142o\u015bci Litwy i Polski. Dlatego mam nadziej\u0119, \u017ce nie zapomni o tym r\u00f3wnie\u017c obecny Rz\u0105d i Sejm bie\u017c\u0105cej kadencji\u201d.<\/p>\n

Nierealizowane artyku\u0142y Traktatu<\/strong><\/p>\n

Jednymi z kluczowych i zarazem nerealizowanych przez stron\u0119 litewsk\u0105 zapis\u00f3w Traktatu s\u0105 te zawarte w jego art. 13-15. Przywo\u0142ajmy te zatem:<\/p>\n

„Artyku\u0142 13<\/strong>
\n1.
\nUk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 Strony zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do poszanowania mi\u0119dzynarodowych zasad i standard\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony praw mniejszo\u015bci narodowych, w szczeg\u00f3lno\u015bci zawartych w Powszechnej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka, w Mi\u0119dzynarodowych paktach praw cz\u0142owieka, w odpowiednich dokumentach Konferencji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie, a tak\u017ce w Europejskiej konwencji o ochronie praw cz\u0142owieka i podstawowych wolno\u015bci, wraz z protoko\u0142ami dodatkowymi, przyj\u0119tymi przez obie strony.
\n2.
\nOsoby nale\u017c\u0105ce do mniejszo\u015bci polskiej w Republice Litewskiej, czyli osoby posiadaj\u0105ce obywatelstwo litewskie, kt\u00f3re s\u0105 polskiego pochodzenia albo przyznaj\u0105 si\u0119 do narodowo\u015bci, kultury lub tradycji polskiej oraz uznaj\u0105 j\u0119zyk polski za sw\u00f3j j\u0119zyk ojczysty, a tak\u017ce osoby nale\u017c\u0105ce do mniejszo\u015bci litewskiej w Rzeczypospolitej Polskiej, czyli osoby posiadaj\u0105ce obywatelstwo polskie, kt\u00f3re s\u0105 litewskiego pochodzenia albo przyznaj\u0105 si\u0119 do narodowo\u015bci, kultury lub tradycji litewskiej oraz uznaj\u0105 j\u0119zyk litewski za sw\u00f3j j\u0119zyk ojczysty, maj\u0105 prawo indywidualnie lub wesp\u00f3\u0142 z innymi cz\u0142onkami swej grupy do swobodnego wyra\u017cania, zachowania i rozwijania swej to\u017csamo\u015bci narodowej, kulturowej, j\u0119zykowej i religijnej, bez jakiejkolwiek dyskryminacji i przy zachowaniu pe\u0142nej r\u00f3wno\u015bci wobec prawa.
\n3.
\nStrony potwierdzaj\u0105, \u017ce przynale\u017cno\u015b\u0107 do mniejszo\u015bci narodowej jest spraw\u0105 indywidualnego wyboru dokonywanego przez osob\u0119 i \u017ce nie mog\u0105 z tego wynika\u0107 dla niej \u017cadne negatywne nast\u0119pstwa. Nikt nie mo\u017ce by\u0107 zmuszony do udowodnienia swej narodowo\u015bci ani do jej wyrzeczenia si\u0119.<\/p>\n

Artyku\u0142 14<\/strong><\/p>\n

Uk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 Strony o\u015bwiadczaj\u0105, \u017ce osoby wymienione w artykule 13 ust\u0119p 2 maj\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci prawo do:
\n–
\nswobodnego pos\u0142ugiwania si\u0119 j\u0119zykiem mniejszo\u015bci narodowej w \u017cyciu prywatnym i publicznie,
\n–
\ndost\u0119pu do informacji w tym j\u0119zyku, jej rozpowszechniania i wymiany oraz posiadania w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w masowego przekazu,
\n–
\nuczenia si\u0119 j\u0119zyka swojej mniejszo\u015bci narodowej i pobierania nauki w tym j\u0119zyku,
\n–
\nzgodnego z prawem krajowym zak\u0142adania i utrzymywania w\u0142asnych instytucji, organizacji lub stowarzysze\u0144, w szczeg\u00f3lno\u015bci kulturalnych, religijnych i o\u015bwiatowych, w tym szk\u00f3\u0142 wszystkich szczebli, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 ubiega\u0107 o dobrowolne wk\u0142ady finansowe i inne, z kraju i z zagranicy, jak r\u00f3wnie\u017c o pomoc publiczn\u0105, oraz uczestniczenia w mi\u0119dzynarodowych organizacjach pozarz\u0105dowych,
\n–
\nwyznawania i praktykowania swojej religii, w tym nabywania, posiadania i wykorzystywania materia\u0142\u00f3w religijnych oraz prowadzenia o\u015bwiatowej dzia\u0142alno\u015bci religijnej w j\u0119zyku mniejszo\u015bci narodowej,
\n–
\nustanawiania i utrzymywania nie zak\u0142\u00f3conych kontakt\u00f3w miedzy sob\u0105 w obr\u0119bie swego kraju, jak r\u00f3wnie\u017c kontakt\u00f3w poprzez granic\u0119 z obywatelami innych pa\u0144stw, z kt\u00f3rymi \u0142\u0105czy ich wsp\u00f3lne pochodzenie narodowe,
\n–
\nu\u017cywania swych imion i nazwisk w brzmieniu j\u0119zyka mniejszo\u015bci narodowej; szczeg\u00f3\u0142owe regulacje dotycz\u0105ce pisowni imion i nazwisk zostan\u0105 okre\u015blone w odr\u0119bnej umowie,
\n–
\nuczestniczenia w \u017cyciu publicznym bezpo\u015brednio lub za po\u015brednictwem swobodnie wybranych przedstawicieli na szczeblu w\u0142adz pa\u0144stwowych i lokalnych oraz dopuszczenia do s\u0142u\u017cby publicznej na r\u00f3wni z innymi obywatelami.<\/p>\n

Art. 15. przytoczono na pocz\u0105tku publikacji. <\/p>\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\t