DEKLARACJA WYBORCZA – 2008

Akcji Wyborczej Polaków na Litwie

zatwierdzona w dniu 28 sierpnia 2008 r. na konferencji AWPL

Akcja Wyborcza Polaków na Litwie jest regionalną partią centrum mającą w swych założeniach programowych cechy zarówno lewicowe (ochrona socjalna, opieka państwa) jak i prawicowe (wierność tradycjom chrześcijańskim i narodowym, zwrot ziemi i własności, prywatna własność), łączącą w swych szeregach głównie Polaków, ale również ludzi innych narodowości zamieszkałych na wielokulturowej Wileńszczyźnie.

Program wyborczy AWPL zakłada trzy podstawowe cele: reformowanie Państwa Litewskiego na wzór postępowej demokracji zachodniej, społeczne i gospodarcze ożywienie Wileńszczyzny oraz stworzenie warunków, w których wszyscy obywatele Republiki Litewskiej niezależnie od narodowości będą mogli w pełni korzystać ze swoich praw politycznych, ekonomicznych, społecznych i narodowych. Niniejszy program jest kontynuacją poprzednich programów, które cieszyły się gremialnym poparciem wyborców Wileńszczyzny i całej Litwy. Program zawiera także postulaty organizacji rosyjskich i białoruskich, z którymi wspólnie startujemy w wyborach do Sejmu RL.

Gospodarczy i społeczny rozwój Litwy i Wileńszczyzny

Obecnie jednym z podstawowych problemów, z jakimi się borykają mieszkańcy Litwy, są niskie wynagrodzenia. Działania skierowane na zwiększenie wynagrodzeń będą jednym z podstawowych celów pracy naszych przedstawicieli w Sejmie. Cel ten ma być realizowany poprzez proponowane decyzje ustawowe ukierunkowane na:

- zmniejszanie bezrobocia poprzez wprowadzanie ulg podatkowych podmiotom gospodarczym tworzącym nowe miejsca pracy, upraszczanie zasad zatrudniania, tworzenie bardziej elastycznego systemu zatrudniania młodzieży i nastolatków,  stwarzanie klimatu przyjaznego inwestorom zagranicznym oraz litewskim przedsiębiorcom, zwiększanie środków do walki z bezrobociem oraz środków budżetów samorządowych na zatrudnianie osób zarejestrowanych na giełdzie pracy;

- zwiększanie dochodów osób pracujących poprzez podnoszenie minimalnego miesięcznego wynagrodzenia do co najmniej 1000-1200 litów, obniżanie podatku dochodowego od osób fizycznych do 22 proc., wprowadzanie różnorodności podatkowej, obniżanie podatków dla osób zarabiających poniżej średniej krajowej,

wprowadzanie ulg podatkowych dla nauczycieli, młodych rodzin oraz rodzin wychowujących trójkę i więcej dzieci.

Środki dla realizacji powyższych celów można uzyskać poprzez wspieranie zakładania i rozwoju wyższych uczelni prywatnych i zagranicznych, zmniejszanie aparatu urzędniczego oraz realizację reformy systemu wynagrodzeń urzędników, walkę z szarą strefą w gospodarce oraz przemytem.

Deklarujemy wspieranie Centrum Rozwoju Gospodarki Wileńszczyzny oraz innych podobnych inicjatyw.

Strategicznym celem gospodarczego i społecznego rozwoju Wileńszczyzny jest podniesienie poziomu życia jej mieszkańców poprzez promowanie równomiernego rozwoju obszarów wiejskich oraz wzrostu konkurencyjności regionu.

Do strategicznego celu będziemy dążyli poprzez:

* wzmacnianie pozycji rolników na rynku produkcji rolnej oraz rozwój spółdzielni:

- rozwój rodzajów produkcji o dobrych perspektywach rynkowych i przystosowanych do warunków klimatycznych i glebowych, przede wszystkim – uprawy owoców i warzyw. Zamierzamy zgodnie z nowymi warunkami gospodarowania stworzyć łańcuch produkcyjny – od pola do centrum handlowego, obejmujący produkcję artykułów rolnych, ich przechowywanie oraz przetwórstwo;

- zachęcanie producentów do zrzeszania się w wielkie organizacje w celu wspólnego przygotowywania artykułów rolnych, ustalania ich cen, dystrybucji, dostaw, reklamy oraz nawiązania więzi handlowych z odbiorcami produktów rolnych;

- stymulowanie procesu zrzeszania się rolników w grupy producenckie i marketingowe, wspieranie tych grup oraz ich działalności;

- zachęcanie grup producenckich i marketingowych do zrzeszania się w związki regionalne na skalę Wileńszczyzny;

* rozwijanie na obszarach wiejskich sfer działalności pozarolniczej:

- wspieranie wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich;

- stworzenie mieszkańcom wsi warunków do rozpoczęcia i rozwoju działalności pozarolniczej, także przy poszukiwaniu przez nich zatrudnienia w nowostworzonych miejscach pracy we wsiach i miasteczkach;

- stworzenie mieszkańcom wsi warunków do nieodpłatnego korzystania z technologii informacyjnych poprzez zakładanie publicznych punktów dostępu do Internetu, organizowanie szkoleń z zakresu obsługi komputera;

- wdrażanie ogólnego i efektywnego systemu wsparcia rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem instrumentów planowania finansowego oraz instrumentów administrowania, wspieranie drobnych i średnich przedsiębiorstw poprzez organizowanie ich promocji i nawiązywanie kontaktów z partnerami zagranicznymi;

- poprawę dostępu drobnych i średnich przedsiębiorstw do kapitału inwestycyjnego dla działalności pozarolniczej poprzez wykorzystywanie funduszy gwarancyjnych, kredytowych, sieci banków, unii kredytowych;

- pomoc mieszkańcom wsi w uzyskaniu kwalifikacji pozarolniczych dla rozpoczęcia działalności pozarolniczej w sferze handlu i usług (centra handlowe, usługi transportowe, budowlane, naprawa sprzętu gospodarstwa domowego itp.);

- pobudzanie i wspieranie turystyki wiejskiej poprzez opracowanie koncepcji usług turystycznych, administracyjnych, marketingowych oraz prezentacji tych usług, popularyzację Wileńszczyzny jako regionu turystyki wiejskiej, założenie organizacji zrzeszającej gospodarstwa agroturystyczne całego regionu.

* podnoszenie konkurencyjności regionu:

- pobudzanie tworzenia się nowoczesnych i postępowych przedsiębiorstw i ich rozwoju;

- wspieranie wzrostu regionalnego potencjału naukowego i badawczego;

- wykorzystywanie jednej z podstawowych koncepcji modernizacji i podnoszenia konkurencyjności przedsiębiorstw oraz tworzenia narzędzi rozwoju gospodarczego regionów – koncepcji klasterowej;

- tworzenie klimatu przyjaznego biznesowi poprzez wspieranie rozwoju finansów i usług konsultacyjnych;

- prezentację regionu na spotkaniach i imprezach międzynarodowych;

- bodźce inwestycyjne dla potencjalnych inwestorów na obszarze regionu;

- tworzenie atmosfery przyjaznej współpracy z inwestorami zagranicznymi;

- inicjowanie na Wileńszczyźnie procesu tworzenia klasterów - znajdujących się w geograficznym sąsiedztwie grup przedsiębiorstw - jednego z podstawowych czynników warunkujących przypływ do regionu kapitału zagranicznego;

- zainicjowanie zmiany Ustawy RL o Finansowaniu Programu Utrzymania i Rozwoju Dróg z zaplanowaniem zwiększenia dofinansowania budowy oraz utrzymania lokalnych dróg podstołecznych;

** optymalizację wykorzystywania funduszy UE:

- współpracę z litewskimi i unijnymi organizacjami administrującymi wsparcie ze strony państwa litewskiego oraz unijnych funduszy strukturalnych w celu stworzenia niezbędnych warunków i możliwości dla zmniejszenia dysproporcji społeczno-gospodarczej na Wileńszczyźnie oraz pełnoprawnego udziału jej mieszkańców w podnoszeniu konkurencyjności regionu w warunkach rozszerzonego rynku Unii Europejskiej;

- gotowość do natychmiastowego zwrócenia się o wsparcie unijne i efektywnego jego wykorzystywania poprzez sporządzanie dokumentów potrzebnych do uzyskania tej pomocy, świadczenie wsparcia konsultacyjnego w czasie realizacji projektów, opracowywanie wydań o charakterze informacyjnym i konsultacyjnym, wykorzystywanie prasy regionalnej oraz innych mediów;

- wspieranie Agencji Rozwoju Obszarów Wiejskich Regionu Wileńskiego oraz realizację Programu Rozwoju Regionu Wileńskiego;

- wspieranie aktywności obywatelskiej mieszkańców obszarów wiejskich w celu zrzeszania się ich w grupy oraz współpracy dla dobra społeczności lokalnej, tzn. poprzez zakładanie lokalnych zrzeszeń, lokalnych grup działania, wspieranie ich inicjatyw i działalności organizacyjnej, wspieranie przy ubieganiu się o środki finansowe z unijnego program „LEADER+” założonego specjalnie w celu wspierania inicjatyw wspólnot wiejskich.

Ochrona środowiska

W trosce o ochronę przyrody i środowiska naturalnego będziemy dążyć do:

- zmiany aktów prawnych w ten sposób, by ukrócić praktyki nieuzasadnionego, barbarzyńskiego niszczenia lasów rejonu wileńskiego;

- zmiany Ustawy RL o Planowaniu Przestrzennym w ten sposób, by zmiana przeznaczenia ziemi zalesionej na inne mogła nastąpić tylko na podstawie zatwierdzonych planów ogólnych terytoriów samorządów;

- zmiany art. 7.4 zatwierdzonego  uchwałą Rządu RL nr 641 z dnia 9 maja 2002 r. trybu zmiany przeznaczenia ziemi zalesionej pod inne cele, poprzez wprowadzenie do niego zapisu głoszącego, iż podstawowe docelowe przeznaczenie ziemi gospodarstwa leśnego może być zmieniane tylko po zatwierdzeniu planu ogólnego terytorium samorządu.

Deklarujemy też zbadanie, czy funkcjonariusze Ministerstwa Środowiska RL oraz Administracji Naczelnika Powiatu Wileńskiego odpowiedzialni za zmianę podstawowego docelowego przeznaczenia ziemi gospodarstwa leśnego na inne przeznaczenie oraz zakwalifikowanie lasów samorządu rejonu wileńskiego do kategorii III oraz IV nie dopuścili się naruszenia odpowiednich procedur, czy w sposób uzasadniony większą część lasów rejonu wileńskiego zaliczyli do kategorii III oraz IV, czy wspomniani urzędnicy należycie reprezentują interes publiczny.

Będziemy dążyć do zaostrzenia przepisów kontroli zalesienia wyrąbanych obszarów leśnych oraz bardziej restrykcyjnej kontroli nielegalnego wycinania lasu.

Mieszkańcy z terenów parków narodowych, którzy z racji ograniczeń prawnych nie mogą w pełni dysponować swym majątkiem (np. rozbudowywać domostwa czy rozdrabniać posiadaną ziemię), powinni być objęci rządowym programem rekompensującym ewentualne straty z powodu wyżej wymienionych ograniczeń.

Rolnictwo

W celu poprawy sytuacji rolników będziemy ubiegali się o:

- dodatkowe bezpośrednie dopłaty rolnikom gospodarującym na glebach nisko urodzajnych;

- ustalenie na rynku interwencyjnych cen skupu mleka na wypadek zachwiania rynku;

- przywrócenie w rolnictwie ulg w podatku VAT;

- sprzedaż oleju napędowego bez akcyzy wszystkim rolnikom, którzy złożyli wnioski o dopłaty bezpośrednie za zasiewy i użytki rolne;

- niezwłoczny zwrot ziemi prawowitym właścicielom i ich spadkobiercom do końca 2009 r., ujawnienie i napiętnowanie przypadków bezprawnego zawładnięcia ziemią w rejonach wileńskim i trockim;

- przywrócenie samorządom kompetencji w zakresie regulacji rolnych;

- zezwolenie rolnikom, którym z powody przedłużającej się reformy ziemi państwo nie przywraca praw własności na ziemię, na korzystanie ze środków unijnych na równych zasadach z innymi rolnikami;

- finansowanie z budżetu państwa programu połączenia małych pól jako kontynuacji reformy rolnej;

- uproszczenie systemu finansowania programów rozwoju infrastruktury obszarów wiejskich oraz ułatwienie rolnikom trybu deklarowania działalności rolniczej oraz procedur wydawania pozwoleń na budowę w miejscowościach wiejskich;

- zwolnienie rolników od podatku za dzierżawę użytków rolnych;

- podniesienie wysokości rekompensaty za nowo nabyty przez rolnika sprzęt rolniczy

Samorządność oraz reforma administracyjna

Zamierzamy konsekwentnie wcielać w życie założenia ratyfikowanej przez Litwę Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego. Z zadowoleniem przyjęliśmy przekazanie samorządom wydziałów rolnych. Samorządy są przygotowane do przyjęcia i sprawowania dalszych funkcji sztucznie przekazanych powiatom, włączając regulacje rolne i inspekcje podatkowe.

Postulujemy wprowadzenie większej niezależności finansowej samorządów. Ziemia i inne mienie na terytorium samorządów powinny być w dyspozycji samych samorządów. Będziemy dalej doskonalić zasadę „jednego okienka” w celu polepszenia jakości obsługi mieszkańców.

Wystąpimy do Rządu o zmianę art. 12 Ustawy RL o Metodyce Naliczania Dochodów Budżetów Samorządów, tak by w przyszłości uniknąć sytuacji sztucznego zawyżania budżetów samorządów.

Dowolne zmiany terytorialno - administracyjne mogą być wprowadzane wyłącznie po odbyciu referendum w tej kwestii. Postulujemy zachowanie obecnych samorządów rejonowych wprowadzając jednostki samorządowe niższego szczebla, na wzór byłych rad gminnych. Postulujemy wprowadzenie bezpośrednich wyborów mera.

Będziemy dążyć do przywrócenia ulg w małym ruchu granicznym z sąsiadującymi krajami, nie będącymi członkami Unii Europejskiej.

Opieka socjalna i zdrowotna

Przedstawiciele AWPL będą kontynuowali politykę prorodzinną w celu umocnienia statusu i znaczenia rodziny jako podstawowej komórki społecznej. Szczególną troską obejmiemy osoby niepełnosprawne i w starszym wieku poprzez świadczenie dodatkowych usług, organizowanie różnorodnych imprez, wsparcie materialne. Będziemy postulowali, by w projektach budowlanych przewidziane były techniczne rozwiązania ułatwiające osobom niepełnosprawnym poruszanie się, korzystanie z infrastruktury. Będziemy dążyli do przyjęcia ustawy oraz aktów prawnych o ochronie życia poczętego na wzór ustaw obowiązujących w Irlandii i Polsce, dołożymy również starań, by znacznie wzrosło wsparcie finansowe rodzinom wychowującym dzieci.

Dla osób o najniższym uposażeniu socjalnym uruchomimy system wsparcia ze strony samorządów, świadczenie różnorodnych usług, nieodpłatnych szkoleń i konsultacji. Będziemy kontynuowali pozabudżetowe pozyskiwanie funduszy na nieodpłatne posiłki dla dzieci, organizowanie wypoczynku w czasie wakacji oraz fundowanie stypendiów. Założymy ośrodki pobytu dziennego dla dzieci z rodzin ryzyka społecznego, zadbamy o budowę mieszkań społecznych dla sierot oraz dzieci przebywających bez opieki rodziców (w przypadku, gdy mają ukończone 18 lat i są pod opieką instytucjonalną).

Będziemy dążyli do:

- zwiększenia średnich emerytur i rent do poziomu 50-60 proc. średniego wynagrodzenia;

- stworzenia warunków, w których każde fizycznie niepełnosprawne dziecko miałoby możliwość uczenia się w szkole ogólnokształcącej;

- rozwiązania problemu zatrudnienia osób w wieku przedemerytalnym poprzez stworzenie dla tej grupy osób możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę, jeżeli wykazują się wymaganym stażem;

- przyznania emerytom, osobom niepełnosprawnym oraz wspieranym socjalnie ulg na zakup leków;

- zachowania istniejącej w rejonach sieci szpitali i innych placówek opieki zdrowotnej oraz gruntownego ich odremontowania;

- zwiększenia wynagrodzeń lekarzom oraz personelowi medycznemu.

Oświata i kultura

Szkoły z polskim, rosyjskim, białoruskim językiem nauczania na Litwie zapewniają wysoki poziom wykształcenia. Spełniają oczekiwania rodziców, są konkurencyjne i mają perspektywę. Ponad 75 proc. abiturientów tych szkół co roku wstępuje na wyższe uczelnie. Szkoły mniejszości narodowych stanowią część składową szkolnictwa Litwy, korzystają z ujednoliconych programów nauczania oraz podręczników, są w pełni zintegrowane z jednolitym systemem oświaty na Litwie.

Jednak ostatnie działania Ministerstwa Oświaty i Nauki RL oraz niektórych samorządów są skierowane na uszczuplenie dotychczasowego stanu posiadania szkolnictwa polskiego, a nowo przyjęty system finansowania szkół i kompletowania klas może doprowadzić do upadku ponad połowy szkół polskich.

W związku z tym postulujemy:

- ustalenie odpowiedniego współczynnika finansowania szkół mniejszości narodowych, który pozwalałby na pełne realizowanie planów nauczania. Na pokrycie wydatków realizacji planu kształcenia w szkołach wiejskich współczynnik ten powinien wynosić 1,5 (obecnie - 1,2), w szkołach miejskich - 1,3 (obecnie - 1,2);

- przywrócenie języka polskiego, rosyjskiego i białoruskiego jako ojczystego na listę egzaminów obowiązkowych;

- regularne tłumaczenie i wydawanie w języku ojczystym podręczników do przedmiotów dla klas 1-12;

- zaprzestanie ciągłych prób i działań, skierowanych na wprowadzenie nauczania poszczególnych przedmiotów w języku litewskim;

- zachowanie w szkołach mniejszości narodowych dotychczasowego trybu składania egzaminu z języka litewskiego.

Postulujemy, by w miejskich centrach samorządowych, osiedlach, gdzie według programów nauczania początkowego, podstawowego oraz średniego proces dydaktyczny odbywa się w dwóch lub trzech językach, wymagana ustawowo liczba uczniów przy kompletacji klas była zmniejszona o połowę.

Będziemy dążyć, by Rząd i władze samorządowe stworzyły nielicznym mniejszościom narodowym względnie mniejszościom mieszkającym w rozproszeniu możliwości (również finansowe) posiadania szkółek sobotnio-niedzielnych, które zapewniałyby naukę języka ojczystego.

Popieramy postulaty nauczycieli, bibliotekarzy oraz innych pracowników kultury odnośnie zwiększenia wynagrodzeń, jak również oczekiwania bibliotekarzy, by zwiększyć nakłady finansowe na nabywanie książek, dokumentów, archiwaliów do poziomu średniej unijnej, przyśpieszyć realizację Programu Renowacji i Modernizacji Bibliotek na lata 2003-2013.

Opracujemy pakiet rozwiązań problemu braku kadry nauczycielskiej w szkołach, m. in. możliwość przejścia pedagogom na wcześniejszą emeryturę oraz ulgi finansowe dla studiujących na uczelniach pedagogicznych.

Przedstawiciele AWPL w samorządach udzielą wszelkiego wsparcia w celu zachowania i dalszego rozwoju tradycyjnej polskiej szkoły na Litwie z nauczaniem wszystkich przedmiotów w języku ojczystym, dołożą również wszelkich starań przy zakładaniu niezbędnej sieci polskich gimnazjów w Wilnie oraz rejonach wileńskim, solecznickim, trockim i święciańskim.

Będziemy popierali reformę szkolnictwa wyższego w kierunku stworzenia dla pochodzących z rodzin niezamożnych studentów oraz osób wstępujących na wyższe uczelnie możliwości studiowania poprzez finansowe ich wsparcie.

Z zadowoleniem przyjęliśmy wspieraną przez nas udaną inicjatywę założenia w Wilnie filii Uniwersytetu w Białymstoku. Będziemy również dążyli do powołania Kolegium Polskiego na Wileńszczyźnie.

Będziemy propagowali wszelkie inicjatywy kulturalne w miejscowościach wiejskich, dążyli do tego, by kultura mniejszości narodowych oraz Wileńszczyzny była krzewiona, dziedzictwo kulturowe chronione i przekazywane kolejnym pokoleniom.

Wesprzemy każdą podobną do powyżej wymienionych inicjatywę Rosjan, Białorusinów, Ukraińców oraz innych mniejszości narodowych.

Będziemy dążyli do jak najszybszego podpisania międzynarodowych umów o uznaniu dyplomów i stopni akademickich zagranicznych uczelni wyższych.

Stosunki narodowościowe

Litwa jest członkiem Unii Europejskiej, w której obowiązują wysokie standardy z zakresu ochrony praw człowieka i mniejszości narodowych. AWPL dołoży starań, by wszystkie przyjęte na Litwie akty prawne związane z mniejszościami narodowymi spełniały standardy unijne, obowiązywały nie tylko na papierze, lecz funkcjonowały w rzeczywistości, by były to ustawy, o które mógłby się oprzeć i z których skorzystać każdy obywatel. Podstawowym międzynarodowym dokumentem, o który powinny się opierać wszystkie litewskie ustawy z zakresu mniejszości narodowych jest ratyfikowana bez żadnych zastrzeżeń przez Litwę Konwencja Ramowa Rady Europy o Ochronie Mniejszości Narodowych. Art. 1 Konwencji głosi, że ochrona mniejszości narodowych oraz praw i wolności osób należących do tych mniejszości nie jest wyłącznie prerogatywą państwa, lecz stanowi integralną część międzynarodowej ochrony praw człowieka.

Postanowienia niniejszej Konwencji Ramowej powinny być stosowane w dobrej wierze oraz w zgodzie z zasadami dobrego sąsiedztwa pomiędzy państwami. W związku z powyższym po wykorzystaniu wszystkich wewnętrznych mechanizmów w kwestii rozwiązania problemów mniejszości narodowych AWPL pozostawia za sobą prawo do zwrócenia się o arbitraż do organizacji międzynarodowych, np. do instytucji Rady Europy lub do Wysokiego Komisarza OBWE ds. Mniejszości Narodowych.

Parlamentarzyści z ramienia AWPL zobowiązują się do:

- monitorowania przestrzegania na Litwie zwierzchnictwa prawa europejskiego nad prawem krajowym w kontekście mniejszości narodowych;

- ubiegania się, by Sejm RL nowej kadencji ratyfikował Europejską Kartę Języków Regionalnych i Mniejszościowych;

- ubiegania się, by po zmianie litewskiej Ustawy o mniejszościach narodowych nie pogorszyły się posiadane już przez mniejszości narodowe prawa, szczególnie - w zakresie używania języka ojczystego w miejscowościach zwarcie zamieszkałych przez mniejszości narodowe;

- inicjowania zmian do Ustawy o obywatelstwie, by należący do mniejszości narodowych obywatele Litwy otrzymali prawo do podwójnego obywatelstwa;

- ubiegania się, by zgodnie z zaleceniami Komitetu Doradczego ds. Mniejszości Narodowych RE w litewskich ustawach zostały usunięte sprzeczności, niekonsekwencje, dwuznaczności odnośnie praw mniejszości narodowych;

- propagowania idei, by w instytucjach państwowych przedstawiciele mniejszości narodowych byli zatrudniani proporcjonalnie do ich liczby w państwie.

AWPL jest zdania, że na Litwie powinny obowiązywać wymienione niżej standardy w stosunku do mniejszości narodowych spełniających kryteria liczebności:

- w miejscach zwartego zamieszkania mniejszości narodowych, gdzie stanowią one co najmniej 10 proc. ludności, ich językom powinien być ustawowo nadany status języków lokalnych, funkcjonujących na równi i równolegle z językiem państwowym publicznie i w urzędach (językowi polskiemu – we wszystkich rejonach i gminach Wileńszczyzny, w tym – w Wilnie, językowi rosyjskiemu – w Wilnie, Kłajpedzie oraz Wisagini, językowi białoruskiemu – w wileńskiej dzielnicy Nowa Wilejka);

- w miejscowościach, gdzie historycznie w sposób zwarty zamieszkuje mniejszość narodowa, na tablicach informacyjnych powinno być zachowane oryginalne nazewnictwo w języku tej mniejszości;

- żadne akta prawne nie mogą podważyć prawa obywatela do używania swego imienia i nazwiska w brzmieniu i pisowni języka ojczystego;

- ukształtowane wiekami zwarte skupisko polskie na Wileńszczyźnie nie może być odgórnie podzielone i rozrzedzone, a nowe jednostki administracyjne mogą być utworzone tylko za zgodą miejscowej ludności i jej reprezentantów;

- wobec mniejszości narodowych nie mogą być stosowane progi wyborcze, a granice jednomandatowych okręgów wyborczych powinny się pokrywać z granicami regionów zamieszkałych przez mniejszości;

- budynki, ziemia i inne mienie nieruchome, należące do polskich, białoruskich, rosyjskich, żydowskich organizacji społecznych oraz wspólnot religijnych (jak również należące do innych mniejszości narodowych) lub będące własnością obecnych obywateli Litwy należących do mniejszości narodowych, powinny być niezwłocznie zwrócone prawowitym właścicielom;

- wyniki atestacji z języka państwowego w żadnym wypadku nie mogą pociągnąć za sobą utraty pracy przez osoby nieatestowane;

- finansowanie przez instytucje państwowe oświaty, kultury, udziału mniejszości narodowych w życiu społecznym powinno być proporcjonalne do ich liczebności w państwie. W tym celu postulujemy rozdzielenie funkcji Departamentu Mniejszości Narodowych i Wychodźstwa w zakresie opieki nad litewskimi mniejszościami narodowymi i litewskim wychodźstwem oraz wyodrębnienie na sprawowanie tych funkcji dwóch osobnych budżetów.

Sfera duchowa społeczeństwa

Z wielkim zadowoleniem odnotowujemy coraz silniejsze przywiązanie ludności Wileńszczyzny do wiary chrześcijańskiej, coraz liczniejsze powołania duszpasterskie na Wileńszczyźnie oraz konsekracje nowych kościołów i kaplic (Kowalczuki, Mościszki, Czarny Bór, Skojdziszki, Podbrodzie), w czym niemiały udział mieli też przedstawiciele AWPL. Kolejnym wyzwaniem dla nas będzie budowa świątyń w Niemieżu i Solecznikach, gdzie lokalne samorządy przydzieliły już parcele pod ich budowę.

Wszystkie zasady moralne, w tym uczciwe działanie, trzymanie się chrześcijańskich tradycji, patriotyzm, uważamy za podstawowe. Będziemy bronili katolickich wartości, cechujących polską społeczność Wileńszczyzny, a także ze zrozumieniem i tolerancją odnosili się do ludzi innych tradycyjnych wyznań wielokulturowej Litwy.

Będziemy nadal rozwijali współpracę przedstawicieli AWPL w samorządach i starostwach z osobami duchownymi, szczególnie – w tematach wychowania młodzieży, pomocy dla najuboższych i zagubionych w sobie, deklarujemy również wszelką pomoc i wsparcie parafiom, w miarę możliwości - także materialną.

Propagowanie zdrowego stylu życiu, przeciwdziałanie pladze alkoholizmu, rozwój sportu amatorskiego i turystyki uznajemy za jeden z priorytetów działalności w radach samorządowych.

* * *

Powyższy program i postulaty będą realizowane przez przedstawicieli AWPL w samorządach i Sejmie poprzez inicjowanie nowych ustaw, wnoszenie poprawek konstytucyjnych oraz poprawek i uzupełnień do obowiązujących obecnie ustaw.